Bloomberg: Ο πόλεμος στο Ιράν έχει προκαλέσει μόνιμη ζημιά στο «σύστημα του δολαρίου»
Στην καρδιά του διεθνούς οικονομικού συστήματος, το δολάριο υπήρξε για δεκαετίες κάτι πολύ περισσότερο από ένα εθνικό νόμισμα. Υπήρξε ο βασικός μηχανισμός τιμολόγησης του εμπορίου, το κυρίαρχο αποθεματικό των κεντρικών τραπεζών και το ασφαλές καταφύγιο σε κάθε μεγάλη γεωπολιτική ή χρηματοπιστωτική κρίση.
Όμως, σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg, ο πόλεμος των ΗΠΑ με το Ιράν φαίνεται πως προκάλεσε μια ζημιά που δεν είναι απλώς συγκυριακή, αλλά ενδέχεται να αποδειχθεί μόνιμη για το ίδιο το «σύστημα του δολαρίου».
Το βασικό επιχείρημα του Bloomberg είναι ότι η σύγκρουση δεν τραυμάτισε μόνο τις αγορές ή τις τιμές της ενέργειας, αλλά έθεσε υπό αμφισβήτηση τους κανόνες της μεταπολεμικής τάξης που στήριζαν την παγκόσμια κυριαρχία του αμερικανικού νομίσματος. Η εκτίμηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή διατυπώνεται τη στιγμή που ανακοινώθηκε κατάπαυση του πυρός· δηλαδή σε μια φάση όπου, θεωρητικά, οι αγορές θα έπρεπε να επιστρέφουν στην κανονικότητα. Αντί γι’ αυτό, η ανησυχία αφορά το τι θα μείνει πίσω από τον πόλεμο: λιγότερη εμπιστοσύνη, μεγαλύτερη γεωπολιτική επιφυλακτικότητα και πιο έντονη αναζήτηση εναλλακτικών αποθεματικών αξιών.
Ενδεικτικό αυτής της μετατόπισης είναι το στοιχείο που αναδεικνύει το Bloomberg, ότι δηλαδή τα αποθέματα χρυσού έχουν πλέον ξεπεράσει, σε όρους αποτίμησης, τα προσαρμοσμένα αποθέματα δολαριακών στοιχείων που διακρατούν οι κεντρικές τράπεζες, για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες. Το μήνυμα είναι σαφές. Σε ένα περιβάλλον όπου η ισχύς του δολαρίου συνδέεται όλο και περισσότερο με την αμερικανική γεωπολιτική βούληση και λιγότερο με μια κοινά αποδεκτή, προβλέψιμη διεθνή τάξη, ο χρυσός επιστρέφει ως ουδέτερο καταφύγιο.
Η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει ότι το δολάριο καταρρέει. Αντιθέτως, το ίδιο το Bloomberg είχε επισημάνει λίγες ημέρες νωρίτερα ότι ο πόλεμος ενίσχυσε βραχυπρόθεσμα τον ρόλο του δολαρίου ως νομίσματος ασφαλείας, με άνοδο περίπου 2,2% από την έναρξη της σύγκρουσης.
Όμως η νεότερη ανάλυση δείχνει κάτι πιο σύνθετο. Η αρχική φυγή προς το δολάριο ως «ασφαλές λιμάνι» δεν αναιρεί τη μακροπρόθεσμη φθορά του συστήματος που το στηρίζει. Με άλλα λόγια, το δολάριο μπορεί να κερδίζει στις στιγμές πανικού, αλλά να χάνει σταδιακά σε πολιτική νομιμοποίηση και στρατηγική εμπιστοσύνη.
Αυτό ακριβώς είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο. Η ισχύς του δολαρίου δεν βασίζεται μόνο στο μέγεθος της αμερικανικής οικονομίας ή στη ρευστότητα των αμερικανικών αγορών. Βασίζεται και στην πεποίθηση ότι οι ΗΠΑ λειτουργούν ως εγγυητής ενός συστήματος κανόνων. Όταν αυτή η πεποίθηση κλονίζεται, η μετατόπιση δεν γίνεται απαραίτητα απότομα, αλλά σωρευτικά. Κεντρικές τράπεζες διαφοροποιούν τα αποθέματά τους, κράτη αναζητούν εναλλακτικά δίκτυα πληρωμών, ενώ το εμπόριο αρχίζει να αποκτά πιο πολυνομισματικό χαρακτήρα. Το αποτέλεσμα δεν είναι μια άμεση αντικατάσταση του δολαρίου, αλλά μια αργή διάβρωση της αδιαμφισβήτητης πρωτοκαθεδρίας του.
Ο πόλεμος με το Ιράν λειτούργησε έτσι ως επιταχυντής μιας τάσης που ήδη υπήρχε. Η αποδολαριοποίηση δεν ξεκίνησε τώρα, ούτε προκλήθηκε αποκλειστικά από αυτή τη σύγκρουση. Ωστόσο, το Bloomberg υποστηρίζει ότι η κρίση αυτή προσέθεσε ένα νέο, ίσως μη αναστρέψιμο, επίπεδο πίεσης, καθώς απέδειξε ότι οι γεωπολιτικές αποφάσεις της Ουάσιγκτον μπορούν να μεταβάλλουν όχι μόνο τις τιμές του πετρελαίου ή τη διάθεση των επενδυτών, αλλά και την ίδια την αρχιτεκτονική της παγκόσμιας νομισματικής εμπιστοσύνης.
Η αγορά έδωσε ήδη ένα πρώτο σήμα αυτής της αμφιθυμίας. Μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας, το δολάριο υποχώρησε έναντι όλων των βασικών ανταγωνιστών του, καθώς μειώθηκε η ανάγκη για άμεση προστασία από τον κίνδυνο. Αυτό δείχνει ότι ένα μέρος της πρόσφατης ανόδου του ήταν προϊόν φόβου, όχι δομικής ενίσχυσης. Αν ο φόβος αποχωρεί γρήγορα αλλά η δυσπιστία παραμένει, τότε το πλήγμα στο σύστημα του δολαρίου είναι βαθύτερο από μια απλή διακύμανση ισοτιμιών.
Στο τέλος, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν το δολάριο θα πάψει σύντομα να είναι το κυρίαρχο παγκόσμιο νόμισμα. Δεν υπάρχουν ακόμη οι συνθήκες για μια τόσο απότομη ανατροπή. Το ερώτημα είναι αν ο πόλεμος αυτός επιτάχυνε μια ιστορική μετάβαση προς έναν κόσμο όπου η κυριαρχία του δολαρίου θα είναι λιγότερο αυτονόητη, λιγότερο καθολική και περισσότερο αμφισβητήσιμη.
Σύμφωνα πάντως με το Bloomberg, η ζημιά έγινε και μπορεί να αποδειχθεί μόνιμη.
Οι απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια των άρθρων δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της ιστοσελίδας μας, το οποίο ως εκ τούτου δεν φέρει καμία ευθύνη. Για τα άρθρα που αναδημοσιεύονται εδώ με πηγή, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ιστοσελίδα.
Ακολούθησε τα Ηλειακά Νέα στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
