Η Τεχνητή Νοημοσύνη δουλεύει ακριβώς όπως σχεδιάστηκε και αυτό είναι το πρόβλημα
Η τεχνητή νοημοσύνη θα δημιουργήσει μια μικρή ελίτ τάξη που θα ζει στην πολυτέλεια, ενώ η πλειοψηφία θα υποφέρει, προειδοποιεί πρώην επικεφαλής της Google.
Στις 17 Φεβρουαρίου, ο πρώην διευθυντής επικοινωνίας της Google DeepMind Dex Hunter-Torricke ανακοίνωσε την ίδρυση του Center for Tomorrow, ενός νέου διεθνούς μη κερδοσκοπικού οργανισμού με μια φιλόδοξη αποστολή. Να βοηθήσει την ανθρωπότητα να βρει τον δρόμο προς ένα καλό μέλλον πριν η ίδια η ταχύτητα της τεχνολογίας αρχίσει να αποφασίζει για εμάς.
Και δεν πρόκειται για έναν θεωρητικό παρατηρητή. Για σχεδόν 20 χρόνια βρέθηκε στην καρδιά της παγκόσμιας τεχνολογικής και γεωπολιτικής ισχύος. Δούλεψε δίπλα στους Elon Musk, Mark Zuckerberg και Eric Schmidt. Έγραψε ομιλίες για τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, βρέθηκε στο κέντρο ελέγχου εκτοξεύσεων της SpaceX, συμμετείχε σε αίθουσες όπου λαμβάνονταν αποφάσεις για την τροχιά της εποχής μας.
Κι όμως, η προσωπική του διαδρομή ξεκίνησε πολύ μακριά από την εξουσία. Γιος πρόσφυγα από τη Βιρμανία και μετανάστριας μητέρας, μεγάλωσε χωρίς προνόμια, χωρίς διασυνδέσεις, σε μια Βρετανία που δυσκολευόταν να αποδεχθεί τη διαφορετικότητα. Έγινε ο πρώτος στην οικογένειά του που απέκτησε πανεπιστημιακό πτυχίο και από νωρίς τον απασχολούσε ένα θεμελιώδες ερώτημα: γιατί κάποιοι απολαμβάνουν την «καλή ζωή» ενώ δισεκατομμύρια άλλοι όχι, και αν μπορούν τα συστήματα που παράγουν αυτή την ανισότητα να αλλάξουν.
Αυτό το ερώτημα τον οδήγησε μέσα στα μεγάλα, και συχνά αντιφατικά θεσμικά κέντρα ισχύος. Πίστευε ότι από εκεί ίσως μπορούσε να επηρεάσει την κατεύθυνση της ιστορίας.
Μέχρι που τον Οκτώβριο του 2025 αποφάσισε να αποχωρήσει γιατί κατέληξε σε ένα συμπέρασμα που δεν μπορούσε πλέον να αγνοήσει: δεν είμαστε προετοιμασμένοι για τον κόσμο που έρχεται και η πορεία που ακολουθούμε οδηγεί στην καταστροφή.
Η Μηχανή επιταχύνει
Σε ένα πρόσφατο άρθρο του με τίτλο: «Another Future is Possible» ο Hunter-Torricke περιγράφει ένα ζοφερό σενάριο για το μέλλον της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ο ίδιος θεωρεί ότι ο κόσμος βρίσκεται στο χείλος μιας βαθιάς ανατροπής, όπου η ραγδαία ανάπτυξη της AI ενδέχεται να δημιουργήσει μια κοινωνία δύο ταχυτήτων. Από τη μία πλευρά θα υπάρχει μια μικρή, πανίσχυρη ελίτ, ενισχυμένη από τεχνολογικά εργαλεία που θα της επιτρέπουν να ζει πολυτελώς έχοντας πρόσβαση σε ιατρικές ανακαλύψεις και σε δυνατότητες που θα παρατείνουν τη ζωή και θα αυξάνουν τις ικανότητές της. Από την άλλη, η παγκόσμια πλειοψηφία κινδυνεύει να δει τις οικονομικές της προοπτικές, την πρόσβαση στην υγεία και την πολιτική της επιρροή να περιορίζονται δραματικά.
Ο ίδιος χρησιμοποιεί τον όρο «economic speciation» για να περιγράψει αυτή τη μελλοντική διάσπαση, υπονοώντας ότι η κοινωνία μοιάζει σαν να χωρίζεται σε δύο διαφορετικά «είδη» με άνισες δυνατότητες και προσδόκιμο ζωής. Τονίζει ότι δεν διατυπώνει ελαφρά τη καρδία αυτή την πρόβλεψη, αντίθετα, πιστεύει πως τα σημάδια είναι ήδη ορατά.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη, όπως αναφέρει στο δοκίμιο, δεν είναι απλώς μια ακόμη καινοτομία. Είναι ίσως η πιο ισχυρή τεχνολογία γενικής χρήσης στην ανθρώπινη ιστορία. Μέσα σε λίγα χρόνια, τα συστήματα που μόλις μετά βίας μπορούσαν να σκεφτούν αξιόπιστα απέκτησαν ικανότητες που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αποκλειστικά ανθρώπινες.
Και αυτή η καμπύλη εξέλιξης δεν δείχνει να επιβραδύνεται. Τέσσερις αμερικανικοί τεχνολογικοί κολοσσοί σχεδιάζουν να επενδύσουν έως και 670 δισεκατομμύρια δολάρια μέσα σε έναν μόνο χρόνο για υποδομές AI, ένα ποσό που ξεπερνά συνδυαστικά εμβληματικά ιστορικά προγράμματα δημόσιων επενδύσεων, όπως το πρόγραμμα Apollo, το διαπολιτειακό σύστημα αυτοκινητοδρόμων και την επέκταση των σιδηροδρόμων της δεκαετίας του 1850 μαζί. Αυτό δεν είναι απλώς εταιρικός ανταγωνισμός, είναι ένα στοίχημα πολιτισμικής κλίμακας.
Ο νομπελίστας Geoffrey Hinton έχει προειδοποιήσει ότι πλέον είναι εξαιρετικά δύσκολο να προβλέψουμε τι θα μπορούν να κάνουν αυτά τα συστήματα σε δύο χρόνια. Ο Dario Amodei, επικεφαλής της Anthropic, έχει μιλήσει ανοιχτά για τη μαζική εκτόπιση θέσεων εργασίας και για τον κίνδυνο ακραίας συγκέντρωσης οικονομικής ισχύος. Ακόμη και οι αγορές άρχισαν να αντιδρούν όταν νέες δυνατότητες AI προκάλεσαν κύματα αναταράξεων σε κλάδους όπως το λογισμικό και οι νομικές υπηρεσίες. Όχι επειδή η τεχνολογία απέτυχε, αλλά επειδή λειτούργησε.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι δεν μιλάμε πλέον για στενά, εξειδικευμένα εργαλεία. Τα κορυφαία συστήματα συγκλίνουν σε κάτι πολύ πιο γενικό, σε μια ευέλικτη γνωσιακή ικανότητα που εφαρμόζεται σχεδόν σε κάθε πεδίο που βασίζεται στη γλώσσα, στον συλλογισμό και στην αναγνώριση προτύπων. Αυτό αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αποτιμάται η ανθρώπινη εργασία και κατανέμεται η ισχύς.
Ένας κόσμος που… ραγίζει
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ταχύτητα της τεχνολογίας. Είναι το περιβάλλον μέσα στο οποίο αυτή φτάνει. Η AI εισέρχεται σε έναν κόσμο ήδη επιβαρυμένο από εκρηκτική ανισότητα, οπισθοχώρηση της δημοκρατίας, γεωπολιτική αποσταθεροποίηση και επιτάχυνση της κλιματικής κρίσης.
Στο World Economic Forum του 2026 ακούστηκε η προειδοποίηση ότι έως και το 60% των θέσεων εργασίας στις ανεπτυγμένες οικονομίες είναι ευάλωτο στην αυτοματοποίηση. Σε αντίθεση με προηγούμενες τεχνολογικές επαναστάσεις, η AI δεν αντικαθιστά απλώς μια επιμέρους δεξιότητα, αλλά λειτουργεί ως γενικό υποκατάστατο της εργασίας. Ό,τι κι αν επιλέξει κάποιος να μάθει, η μηχανή βελτιώνεται ταυτόχρονα και σε αυτό.
Την ίδια στιγμή, η κλιματική πορεία μάς οδηγεί κοντά σε 3°C αύξηση της θερμοκρασίας μέχρι το τέλος του αιώνα. Τα κέντρα δεδομένων καταναλώνουν ήδη σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας ηλεκτρικής ενέργειας και νερού, με τις προβλέψεις να μιλούν για δραματική αύξηση μέχρι το 2030. Η υπόσχεση για ανάπτυξη μέσω AI συνοδεύεται από εκθετική αύξηση κατανάλωσης ενέργειας και πόρων. Η καινοτομία που υπόσχεται να μας σώσει, κινδυνεύει να επιταχύνει την κρίση.
Στο γεωπολιτικό πεδίο, η κούρσα για την υπεροχή στην AI μετατρέπεται σε αγώνα οικονομικής και στρατιωτικής κυριαρχίας. Οι πόλεμοι ήδη αλλάζουν μορφή, με συστήματα που βασίζονται σε τεχνητή νοημοσύνη να καθορίζουν στόχους και να επιταχύνουν αποφάσεις σε χρόνους που ξεπερνούν τις ανθρώπινες δυνατότητες ελέγχου. Παράλληλα, εργαλεία επιτήρησης ενισχύουν κρατικούς μηχανισμούς ελέγχου. Δεν πρόκειται για σενάρια επιστημονικής φαντασίας. Είναι η πραγματικότητα που διαμορφώνεται τώρα.
Και όμως, μέσα σε όλα αυτά, δεν υπάρχει συνεκτικό σχέδιο. Ο Hunter-Torricke περιγράφει αίθουσες γεμάτες ικανούς ανθρώπους, αλλά χωρίς κοινό όραμα για το πού οδηγεί η πορεία που χαράζουν. Στον τεχνολογικό κόσμο κυριαρχεί η πεποίθηση ότι κάθε πρόβλημα είναι τεχνικό και άρα επιλύσιμο με περισσότερη τεχνολογία. Στην πολιτική, οι ρυθμίσεις συχνά καθυστερούν τόσο ώστε να καθίστανται παρωχημένες πριν εφαρμοστούν. Στους διεθνείς θεσμούς, η αδυναμία συντονισμού εντείνει την παράλυση.
Το πιο επικίνδυνο στοιχείο δεν είναι η κακή πρόθεση. Είναι η έλλειψη φαντασίας και η μοιρολατρία.
Το μέλλον που μπορούμε να επιλέξουμε
Κι όμως, το μέλλον δεν είναι παλιρροϊκό κύμα που απλώς μας παρασύρει. Είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών, θεσμικών αποφάσεων και συλλογικής βούλησης. Οι ίδιες τεχνολογίες που μπορούν να ενισχύσουν την ανισότητα και την αποσταθεροποίηση, θα μπορούσαν, με διαφορετικά πλαίσια και κίνητρα, να απελευθερώσουν ανθρώπινο δυναμικό σε πρωτοφανή κλίμακα.
Ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο θα μπορούσε να διαχωρίσει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια από την παραγωγικότητα. Τα τεράστια οικονομικά πλεονάσματα που υπόσχεται η AI θα μπορούσαν να φορολογηθούν προοδευτικά και να επενδυθούν σε ένα μοντέλο που εγγυάται ασφάλεια, μετάβαση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, καθολικό βασικό εισόδημα. Όχι για να εξαφανιστεί η εργασία, αλλά για να πάψει η επιβίωση να είναι ο μοναδικός λόγος ύπαρξής της.
Σε διεθνές επίπεδο, μια νέα αρχιτεκτονική συνεργασίας, ένα είδος παγκόσμιου σχεδίου Μάρσαλ για την εποχή της AI, θα μπορούσε να μοιράσει τεχνολογία, καθαρή ενέργεια και πόρους, αντί να τα μετατρέπει σε εργαλεία γεωπολιτικής επιβολής. Η τεχνητή νοημοσύνη και η κλιματική μετάβαση δεν είναι ανταγωνιστικές προτεραιότητες, είναι η ίδια πρόκληση από διαφορετική οπτική γωνία.
Αυτός είναι ο λόγος ύπαρξης του Center for Tomorrow, να προωθήσει διεπιστημονική έρευνα, εφαρμόσιμα πλαίσια πολιτικής και μια παγκόσμια κοινότητα ανθρώπων που αντιλαμβάνονται τι διακυβεύεται.
Με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο αλλά παγκόσμια εμβέλεια, ο οργανισμός φιλοδοξεί να εργαστεί χωρίς εξάρτηση από χρηματοδότηση Big Tech, ώστε να διαμορφώσει μια ατζέντα ανεξάρτητη από τα ισχυρά συμφέροντα.
Ο ίδιος ο Hunter-Torricke δεν ισχυρίζεται ότι έχει όλες τις απαντήσεις. Αντιθέτως, τονίζει ότι δεν υπάρχουν έτοιμες λύσεις. Πρέπει να σχεδιαστούν, να δοκιμαστούν και να βελτιωθούν με ταχύτητα και ειλικρίνεια. Το χρονικό παράθυρο για να αλλάξουμε πορεία είναι περίπου μια δεκαετία. Μετά, η ορμή της τεχνολογίας και των αγορών θα καθορίσει τις εξελίξεις.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι τι θα κάνει η Τεχνητή Νοημοσύνη. Το ερώτημα είναι τι θα επιλέξουμε να κάνουμε εμείς. Το κακό μέλλον δεν είναι αναπόφευκτο, αλλά ούτε και το καλό είναι εγγυημένο. Αν υπάρχει στιγμή στην ιστορία όπου η έννοια της συλλογικής επιλογής αποκτά πραγματικό βάρος, είναι αυτή.
Το παράθυρο είναι ακόμη ανοιχτό. Ας χτίσουμε τον κόσμο που θέλουμε, όσο ακόμα μπορούμε.
*Ο Hunter-Torricke είναι επίσης συγγραφέας του βιβλίου με τίτλο: “All the Worlds We Buid” (Όλοι οι Κόσμοι που Χτίζουμε), που βρίσκεται υπό έκδοση
dnews
Οι απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια των άρθρων δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της ιστοσελίδας μας, το οποίο ως εκ τούτου δεν φέρει καμία ευθύνη. Για τα άρθρα που αναδημοσιεύονται εδώ με πηγή, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ιστοσελίδα.
Ακολούθησε τα Ηλειακά Νέα στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
