Τοξικό εργασιακό περιβάλλον και mobbing: Όταν η δουλειά γίνεται πεδίο ψυχολογικής φθοράς
Τοξικό εργασιακό περιβάλλον και mobbing: Όταν η δουλειά γίνεται πεδίο ψυχολογικής φθοράς
Άρθρο της [Νεφέλη Δένδια], Ψυχολόγος / Ψυχοθεραπευτής, συνεργάτης ΗΛΕΙΑΚΑ ΝΕΑ
Τα τελευταία χρόνια όλο και συχνότερα ακούμε τους όρους «τοξικό εργασιακό περιβάλλον», «εργασιακός εκφοβισμός» (workplace bullying) και «mobbing». Πίσω όμως από τους όρους υπάρχουν άνθρωποι που βιώνουν καθημερινά έντονη ψυχολογική πίεση, φόβο, απαξίωση και ανασφάλεια στον χώρο όπου περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας τους.
Η εργασία δεν είναι μόνο βιοπορισμός. Είναι ταυτότητα, κοινωνική ένταξη, αίσθηση αξίας. Όταν αυτό το πλαίσιο μετατρέπεται σε πεδίο συστηματικής ψυχολογικής πίεσης, οι συνέπειες δεν είναι απλώς επαγγελματικές· είναι βαθιά προσωπικές.
Τι είναι το τοξικό εργασιακό περιβάλλον;
Ο όρος «τοξικό περιβάλλον» περιγράφει ένα γενικό κλίμα έντασης και ανασφάλειας.
Χαρακτηρίζεται από:
- Έλλειψη εμπιστοσύνης
- Συνεχή υπονόμευση
- Απαξιωτικό λόγο
- Επικοινωνία μέσω φόβου
- Αίσθηση ότι «κάτι δεν είναι ποτέ αρκετό»
Δεν πρόκειται για μια απλή διαφωνία ή για έναν απαιτητικό προϊστάμενο. Το τοξικό περιβάλλον δημιουργεί σταδιακά ένα αίσθημα μόνιμης απειλής.
Ο εργαζόμενος αρχίζει να λειτουργεί αμυντικά. Προσαρμόζεται όχι για να αποδώσει, αλλά για να επιβιώσει.
Workplace Bullying: Ο συστηματικός εκφοβισμός
Ο εργασιακός εκφοβισμός δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό έντασης. Είναι επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά που στοχεύει συγκεκριμένο άτομο.
Μπορεί να εκδηλωθεί με:
- Υποτίμηση μπροστά σε τρίτους
- Διαρκή και άδικη κριτική
- Απομόνωση από την ομάδα
- Υποβάθμιση καθηκόντων
- Συνεχείς απειλές ή προσβολές
Το κρίσιμο στοιχείο είναι η συστηματικότητα. Όταν η πίεση επαναλαμβάνεται, ο εργαζόμενος αρχίζει να εσωτερικεύει το μήνυμα: «Φταίω εγώ».
Αυτό είναι το πρώτο βήμα ψυχολογικής διάβρωσης.
Mobbing: Όταν η πίεση γίνεται ομαδικός μηχανισμός
Το mobbing αποτελεί πιο οργανωμένη μορφή ψυχολογικής επίθεσης. Συχνά δεν προέρχεται μόνο από ένα πρόσωπο, αλλά από περισσότερα. Δημιουργείται ένα περιβάλλον όπου ο εργαζόμενος απομονώνεται σιωπηλά.
Η στοχοποίηση μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα:
- Αίσθημα κοινωνικής απόρριψης
- Αμφισβήτηση της επαγγελματικής ικανότητας
- Έντονο άγχος
- Αϋπνία
- Σωματικά συμπτώματα
Σε παρατεταμένες περιπτώσεις, οδηγεί σε burnout, κατάθλιψη ή αναγκαστική αποχώρηση από τη θέση.
Οι ψυχολογικές συνέπειες
Η παρατεταμένη έκθεση σε εκφοβιστικό περιβάλλον μπορεί να προκαλέσει:
- Χαμηλή αυτοεκτίμηση
- Χρόνιο στρες
- Κρίσεις πανικού
- Ψυχοσωματικά προβλήματα
- Επαγγελματική αποδιοργάνωση
Συχνά το άτομο δυσκολεύεται να αντιληφθεί ότι αυτό που βιώνει δεν είναι «φυσιολογικό». Ιδίως όταν η πίεση έχει γίνει καθημερινότητα, δημιουργείται μια μορφή προσαρμογής: αποδοχή της κακομεταχείρισης ως δεδομένου πλαισίου.
Αυτή η σιωπηλή προσαρμογή είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη.
Τι δεν είναι εκφοβισμός
Δεν αποτελεί bullying:
- Μία επαγγελματική διαφωνία
- Μία θεσμική διαδικασία αξιολόγησης
- Ένας απαιτητικός αλλά δίκαιος προϊστάμενος
Για να μιλήσουμε για εκφοβισμό απαιτούνται:
✔ Συστηματική επανάληψη
✔ Δημιουργία εχθρικού κλίματος
✔ Ψυχολογική επιβάρυνση του εργαζομένου
Πώς προστατεύεται ο εργαζόμενος;
Η αναγνώριση είναι το πρώτο βήμα.
Η καταγραφή περιστατικών, η θεσμική ενημέρωση και η αναζήτηση υποστήριξης είναι απαραίτητες κινήσεις.
Εξίσου σημαντικό είναι να ενισχυθεί η κουλτούρα οργανωτικής λογοδοσίας. Κανένας οργανισμός — δημόσιος ή ιδιωτικός — δεν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά όταν βασίζεται στον φόβο.
Ο σεβασμός και η ασφάλεια δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση υγιούς εργασιακής λειτουργίας.
Κλείνοντας
Η εργασία οφείλει να είναι πεδίο δημιουργίας και ανάπτυξης. Όταν μετατρέπεται σε χώρο διαρκούς ψυχολογικής πίεσης, δεν πλήττεται μόνο ο εργαζόμενος. Πλήττεται ολόκληρος ο οργανισμός και, τελικά, η κοινωνία.
Η πρόληψη του εργασιακού εκφοβισμού δεν είναι ζήτημα ευαισθησίας. Είναι ζήτημα θεσμικής ωριμότητας.
[Νεφέλη Δένδια]
Ψυχολόγος / Ψυχοθεραπευτής
Συνεργάτης ΗΛΕΙΑΚΑ ΝΕΑ
Οι απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια των άρθρων δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της ιστοσελίδας μας, το οποίο ως εκ τούτου δεν φέρει καμία ευθύνη. Για τα άρθρα που αναδημοσιεύονται εδώ με πηγή, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ιστοσελίδα.
Ακολούθησε τα Ηλειακά Νέα στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
