Την απαγόρευση πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα εξήγγειλε ο πρωθυπουργός στην προσπάθεια να προστατευθεί η ψυχική υγεία των εφήβων από τον εθισμό που δημιουργούν τα κοινωνικά δίκτυα. Το ερώτημα είναι αν η απαγόρευση θα λύσει το πρόβλημα του εθισμού.

Διαβάστε ακόμη

Ρώτησα το claude της Anthropic τι δημιουργεί εθισμό στα social. Η απάντηση που πήρα ήταν μεγάλη. Διαβάστε τα κύρια σημεία από αυτά που απάντησε το claude.

«Τα social media είναι σχεδιασμένα να δημιουργούν εθισμό — και αυτό δεν είναι τυχαίο. Ιδού τα βασικά σημεία:

Νευροχημεία

Ντοπαμίνη & μεταβλητή ανταμοιβή — Ο πιο ισχυρός μηχανισμός. Δεν ξέρεις αν το επόμενο scroll θα σου δείξει κάτι ενδιαφέρον ή βαρετό. Αυτή η αβεβαιότητα είναι ακριβώς αυτό που κάνει και τα τυχερά παιχνίδια τόσο εθιστικά.

Likes & notifications — Κάθε “καρδούλα” είναι μια μικρή δόση ντοπαμίνης. Ο εγκέφαλος μαθαίνει να περιμένει και να αναζητά αυτή την ανταμοιβή.

Design Patterns (εσκεμμένα)

• Infinite scroll — Δεν υπάρχει τέλος, άρα δεν υπάρχει φυσικό σημείο διακοπής
• Autoplay — Το επόμενο video αρχίζει μόνο του
• Streaks (Snapchat, Duolingo) — Δημιουργούν άγχος απώλειας αν σπάσεις τη σειρά
• Red notifications — Χρώμα που τραβά αντανακλαστικά το μάτι

Κοινωνικοί Παράγοντες

• FOMO (Fear Of Missing Out) — Φόβος ότι χάνεις κάτι σημαντικό
• Κοινωνική επικύρωση — Η ανάγκη αποδοχής από τους άλλους
• Σύγκριση — Συγκρίνεις τη ζωή σου με την “highlight reel” των άλλων

Αλγόριθμοι

Οι αλγόριθμοι μαθαίνουν τι σε κρατά στην πλατφόρμα περισσότερο και σου δείχνουν ακριβώς αυτό — συχνά περιεχόμενο που προκαλεί έντονα συναισθήματα (θυμό, έκπληξη, περιέργεια).

Τι επηρεάζεται;

Ύπνος, συγκέντρωση, αυτοεκτίμηση, και η ικανότητα να βαριέσαι — που είναι απαραίτητη για δημιουργικότητα.

Ποιος επηρεάζεται περισσότερο; Έρευνες δείχνουν ότι τα κορίτσια 13-17 ετών είναι η πιο ευάλωτη ομάδα».

Ποιο από όλα αυτά τα προβλήματα λύνει η απαγόρευση; Κανένα απολύτως. Απλά απαγορεύει την πρόσβαση, μεταθέτοντάς την χρονικά. Κάθε τι απαγορευμένο, όμως, είναι ποθητό. Οι έφηβοι θα κάνουν τα πάντα για να σπάσουν την απαγόρευση και όταν αυτή λήξει θα πέσουν με τα μούτρα σ’ αυτό που στερήθηκαν τόσο καιρό. Έτσι η χρήση των κοινωνικών δικτύων θα εκτοξευτεί μετά τα 15, όταν πια θα επιτρέπεται. Συνεπώς κάνουμε μία τρύπα στο νερό, αφού δεν λύνουμε το πρόβλημα και απλώς το μεταθέτουμε χρονικά.

Είναι δύσκολο να λύσουμε το πρόβλημα; Στο επίπεδο της χώρας μας είναι αδύνατο. Είμαστε πολύ μικρή χώρα για να μας δώσουν σημασία. Στο επίπεδο της ΕΕ τα πράγματα είναι διαφορετικά. Θα πρέπει να απαιτήσουμε από τις πλατφόρμες να καταργήσουν όλα τα προηγούμενα και πολλά ακόμη. Μια τέτοια κίνηση είναι πολύ δύσκολο να γίνει για διάφορους λόγους.

Οι λομπίστες έχουν κατακλύσει τις Βρυξέλλες και προσπαθούν να προστατεύουν, όσο μπορούν, τους πελάτες τους. Ακόμη και αν προσπαθήσουν κάποιοι αποφασισμένοι να βάλουν όρια στις πλατφόρμες θα τους βρουν μπροστά τους και οι άνθρωποι που επηρεάζονται από τους λομπίστες θα είναι αρνητικοί, φρενάροντας κάθε προσπάθεια.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα σταθούν αρωγοί στις πλατφόρμες θεωρώντας ότι όποιος προσπαθεί να τιθασεύσει τις πλατφόρμες χτυπά την Αμερική, αφού δικά της προϊόντα είναι οι περισσότερες και το δικό της ΑΕΠ θα μειωθεί.

Τα όρια στις πλατφόρμες κοινωνικών δικτύων θα φέρουν μεγάλη μείωση των εσόδων τους, και συνεπώς των κερδών τους, με αποτέλεσμα την κατάρρευση των μετοχών τους, την αγανάκτηση των μετόχων και, πιθανόν, σημαντική αναταραχή στις αγορές.

Τα όρια στις πλατφόρμες κοινωνικών δικτύων αποτελούν παρέμβαση στο επιχειρηματικό τους μοντέλο κάτι που δεν είναι αποδεκτό από το οικονομικό μας σύστημα, που στο όνομα της ελευθερίας του επιχειρείν αδιαφορεί και για την ψυχική υγεία των πολιτών του. Στις Ηνωμένες Πολιτείες γίνονται περισσότερες από 200 επιθέσεις ενόπλων εναντίον πολιτών τον χρόνο, σκοτώνοντας αδιακρίτως. Είναι ένδειξη βαθιά άρρωστης κοινωνίας. Δε νοιάζεται, όμως, κανείς.

Όλα αυτά δημιουργούν εμπόδια που κανείς δεν είναι διατεθειμένος να υπερβεί ακόμη και αν είναι να προστατέψει την ψυχική υγεία του πληθυσμού του δυτικού κόσμου. Η επίλυση τέτοιου είδους προβλημάτων βρίσκεται εκτός συζήτησης.

Φυσικά οι πλατφόρμες των κοινωνικών δικτύων δεν είναι το μόνο που δημιουργεί προβλήματα στην ψυχική υγεία των ανθρώπων. Προβλήματα δημιουργεί και ο τζόγος που έχει εκτοξευτεί στην εποχή μας. Οι άνθρωποι από πολύ παλιά ασχολούνταν με τον τζόγο, τώρα πια, όμως, η κατάσταση έχει γίνει ανυπόφορη, καθώς από παντού υπάρχει βομβαρδισμός του κόσμου για να τζογάρει. Οι διαφημίσεις εταιριών τζόγου στις αθλητικές μεταδόσεις καταλαμβάνουν σχεδόν το 70% του διαφημιστικού χρόνου. Πρόκειται για πλύση εγκεφάλου, που απαιτεί πολύ μεγάλο ψυχικό σθένος για να αντισταθείς. Και αν συνεχίσουμε να το ψάχνουμε θα δούμε και πολλά άλλα παράλογα, πέρα από τα social και τον τζόγο, που απλά τα συνηθίσαμε.

Το οικονομικό μας σύστημα και οι πολιτικοί μας αδυνατούν να λύσουν αυτά τα προβλήματα, που μπορεί να αποδειχθούν κρίσιμα για την επιβίωση του δυτικού κόσμου, που παρακμάζει συνεχώς, αδυνατώντας να αντιμετωπίσει το παρόν και να προετοιμαστεί για το μέλλον. Η υπογεννητικότητα που είναι πολύ έντονη σε όλο το δυτικό κόσμο, δείχνει την απαισιοδοξία με την οποία αντιμετωπίζει συνολικά ο πληθυσμός το μέλλον του. Αν οι άνθρωποι ήταν αισιόδοξοι θα έκαναν πολλά παιδιά, ακριβώς όπως μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο, που η αισιοδοξία κυριαρχούσε, αφού ο εφιάλτης του πολέμου είχε τελειώσει. Ακούω διάφορα για τις αιτίες της υπογεννητικότητας, όπως η ακρίβεια και η ανασφάλεια για το μέλλον. Το κλειδί είναι ότι ο κόσμος δεν έχει ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον. Αν είχε θα έκανε παιδιά.

Αφού είναι αδύνατο να δοθούν θεσμικές λύσεις στα προβλήματα, για να επιστρέψουμε στα social, καταφεύγουμε στις πατέντες. Ηλικιακό όριο και ενεργοποίηση της ευθύνης της οικογένειας. Το ηλικιακό όριο θα δημιουργήσει μεγαλύτερο πόθο για το απαγορευμένο, προσπαθώντας να προστατεύσει τους πιο ευάλωτους που είναι οι έφηβοι. Στο παιχνίδι μπαίνουν και οι γονείς που έχουν και αυτοί την ευθύνη τους. Πώς, όμως, θα πουν στα παιδιά τους να μην είναι όλη τη μέρα στα social, όταν είναι οι ίδιοι όλη μέρα; Τα παιδιά αντιγράφουν το αρνητικό παράδειγμα που βλέπουν.

Φυσικά δεν είναι μόνο οι κάτω των 15 που έχουν πρόβλημα. Και οι μαθητές Λυκείου, που μένουν εκτός απαγόρευσης, έχουν και αυτοί μεγάλο πρόβλημα. Ρωτήστε τους καθηγητές των Λυκείων για τους μαθητές τους που κοιμούνται μέσα στην τάξη, διότι δεν κοιμήθηκαν το βράδυ ξενυχτώντας στο κινητό τους.

Όταν έχεις ένα πρόβλημα και δεν το λύνεις, αλλά απλά επιβάλεις την απαγόρευση, που είναι η εύκολη λύση, χωρίς να είναι λύση, πρέπει να περιμένεις να δεις τις παρενέργειες που θα έχει η μη λύση του προβλήματος και η υιοθέτηση άλλων ενεργειών στην προσπάθεια περιορισμού των επιπτώσεων. Φυσικά τις παρενέργειες δεν μπορούμε να τις φανταστούμε τώρα. Απλά θα τις ζήσουμε και η παρακμή θα συνεχίζεται…

Του Στράτου Στρατηγάκη
Μαθηματικού – Ερευνητή

Διάβασε ακόμα: