Δημοκρατία και Εκλογές στην Ψηφιακή Εποχή: Από το Όραμα του Καποδίστρια στη Συμμετοχή του Σύγχρονου Πολίτη

Δημοκρατία και Εκλογές στην Ψηφιακή Εποχή: Από το Όραμα του Καποδίστρια στη Συμμετοχή του Σύγχρονου Πολίτη

• Άρθρο των:Μάριου ΠαπαευσταθίουΚαθηγητή Όικονομίας και Νέων Τεχνολογιών& Παναγιώτη Λαμπρόπουλου Όικονομολόγου
• [2]Υπό το πρίσμα της πρόσφατης ανακοίνωσης του Πρωθυπουργού για την αναθεώρηση του Συντάγματος, επανέρχεται στο προσκήνιο η διαχρονική αξία των δημοκρατικών θεσμών και της ενεργού συμμετοχής των πολιτών στη λήψη αποφάσεων. Η συζήτηση για τη θεσμική αναβάθμιση του πολιτεύματος αναδεικνύει τη σημασία της εκλογικής διαδικασίας ως θεμελιώδους έκφρασης της λαϊκής κυριαρχίας, αλλά και την ανάγκη ενίσχυσης της πολιτικής παιδείας και της υπεύθυνης συμμετοχής των πολιτών στα κοινά.Στο πλαίσιο αυτό, το έργο του Ιωάννη Καποδίστρια αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα. Η πολιτική του δράση στην Ελβετία και αργότερα στην Ελλάδα στηρίχθηκε στην πεποίθηση ότι η σταθερότητα ενός κράτους εξαρτάται από ισχυρούς θεσμούς, την κοινωνική συνοχή και τη συμμετοχή των πολιτών στη δημόσια ζωή. Στη σύγχρονη δημοκρατία, οι εκλογές δεν αποτελούν απλώς μια διαδικασία ανάδειξης κυβερνήσεων, αλλά έναν θεσμό μέσω του οποίου οι πολίτες ασκούν το δικαίωμα και την ευθύνη τους να διαμορφώνουν το μέλλον της χώρας. Η ενίσχυση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς, η ενημερωμένη ψήφος και η ουσιαστική συμμετοχή στα κοινά συνιστούν βασικές προϋποθέσεις για τη λειτουργία μιας σύγχρονης και ανθεκτικής δημοκρατίας.Αυτό λοιπόν το Ελβετικό Σύνταγμα, φέρει την χώρα αυτήέκτη σε μια κατάταξη με τιςδημοκρατικότερεςχώρεςτουπλανήτηενέτει2026,καιπρώτησεμίαλίσταμετιςκαλύτερες χώρεςτουκόσμου πουθαμπορούσε ναεπιλέξεικανείς ναμείνει,για τοίδιο έτος.Αβίασταστομυαλόμαςξεκινάμίασύγκρισητωνδύοπολιτικώνσυστημάτων.Όχι,δενσκεφτόμαστεαλλαγήπολιτεύματος,αλλάθαμπορούσαμε-εμπνεόμενοιαπόαυτήτηνχώρα, πουστον«παππού»μαςμπάρμπαΓιάννη(ΙωάννηΚαποδίστρια)οφείλει πολλά – να πάρουμε πράγματα.Όιδιαφορέςείναιπολλές,θετικέςκαιαρνητικέςγιαεμάς.Όισημαντικότερες,κατάτη γνώμη μας, είναι οι εξής
• [3] Δομή: Η Ελλάδα είναι προεδρευόμενη κοινοβουλευτική δημοκρατία με κεντρικήεξουσία,ενώηΕλβετίαείναιομοσπονδία καντονιών με μεγάληαυτονομία. Άμεση δημοκρατία: Στην Ελβετία, οι πολίτες συμμετέχουν τακτικά σε δημοψηφίσματα και λαϊκές πρωτοβουλίες. Στην Ελλάδα, η χρήσηδημοψηφισμάτων είναι σπάνια και περιορίζεται σε κρίσιμα εθνικά ήκοινωνικά ζητήματα!!! Πολιτική παιδεία και συμμετοχή: Η ελβετική κοινωνία είναι εξοικειωμένη μετηνάμεση συμμετοχή,ενώ στην Ελλάδα η πολιτική παιδεία παραμένει περιορισμένη, με αποτέλεσμα οι πολίτες να μην αξιοποιούν πλήρως τα θεσμικά εργαλεία άμεσης δημοκρατίας.Επιτρέψτεμαςναεστιάσουμεστοτρίτο:στην περιορισμένη πολιτική παιδεία των πολιτών.1. Ενίσχυση Πολιτικής ΠαιδείαςΗδιαχρονικήενδυνάμωσητηςπολιτικήςπαιδείαςπροϋποθέτειέναπολυεπίπεδοκαιδιαρκέςσχέδιοπαρέμβασηςπουθαπρέπειναξεκινάαπότηνεκπαίδευσηκαινα επεκτείνεται στην κοινωνία και την τεχνολογία.1.2 Άπό το σχολείοΗ πολιτική αγωγήπρέπει νααποκτήσει βιωματικόχαρακτήρα.Κάποια απότα μέτραπου θα μπορούσαν να εφαρμοστούν είναι οι προσομοιώσεις κοινοβουλευτικώνδιαδικασιών μέσα στις αίθουσες, μαθητικά δημοψηφίσματα, ενσωμάτωσημαθημάτωνκριτικήςσκέψηςκαιεπιχειρηματολογίας.Ηδιδασκαλίαδενπρέπειναπεριορίζεταιστηθεωρία,αλλάνακαλλιεργείδεξιότητεςδιαλόγου,σεβασμούστηδιαφορετική άποψη και κατανόησης των δημοκρατικών διαδικασιών.1.3 Στα πανεπιστήμια και στη δια βίου μάθησηΗπολιτικήπαιδείαμπορείναενισχυθείμέσωανοιχτώνπροςτοκοινόσεμιναρίων,δημόσιωνδιαλόγωνκαιδιαθεματικώνμαθημάτωνπουνασυνδέουντηνπολιτικήμε την οικονομία, το περιβάλλον και την τεχνολογία.
• [4]Κρίνονταιαπαραίτηταπρογράμματαδιαβίουμάθησηςγιαενήλικεςπολίτες,μέσωτων οποίων θα είναι σε θέση να κατανοήσουν τη μέγιστησημασία τηςσυμμετοχής,με ότι αυτό σημαίνει.1.4 Στους εργασιακούς χώρουςΌι επιχειρήσεις και οι οργανισμοί μπορούν να προάγουν μια κουλτούρασυμμετοχής μέσω εσωτερικών διαβουλεύσεων, επιτροπών εργαζομένων καιδημοκρατικών διαδικασιών λήψης αποφάσεων (όχι στα πλαίσια συνδικαλισμού,μόνο). Η ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου, και δη μέσα σε εργασιακάπεριβάλλοντα, καλλιεργεί δεξιότητες συμμετοχής και υπευθυνότητας.1.5Ρόλος ΜΜΕΤα μέσα ενημέρωσης μπορούν ναβοηθήσουν οργανώνοντας ενημερωτικές δράσειςκαιανοιχτέςσυζητήσεις,προβάλλονταςμεαμεροληψίασχετικέςπρωτοβουλίεςκαιπροάγοντας οι ίδιες δημοκρατικές διαδικασίες, ευγένεια και σεβασμό στουςτηλεοπτικούς διαλόγους και στις δημόσιες ομιλίες.2 Ό ρόλος της τεχνολογίας και της επικοινωνίας
• [5]Ζούμε στην εποχή της πληροφορίας, της εικόνας και της άμεσης ψηφιακήςαλληλεπίδρασης. Προς επίρρωση των παραπάνω, παραθέτουμε έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ,η οποία δημοσιεύτηκε τον Δεκέμβρη του 2025, με τίτλο: «Ερευνα χρήσηςτεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας από νοικοκυριά και άτομα».Αναφορικάμετηναυξανόμενηπρόσβασηστοδιαδίκτυο,τοποσοστότωνατόμωναπό16έως74ετών,εκτοξεύθηκεαπότο14,7%το2002,στο89,2%το2025!Επισημαίνουμε ότι, σε σύνδεση με το θέμα μας, το ποσοστό του πληθυσμού ηλικίας16–74 ετών που μοιράζεται την γνώμη του για κοινωνικά ή πολιτικά ζητήματα μέσωιστοσελίδωνήμέσωνκοινωνικήςδικτύωσηςανέρχεταιστο16%,ενώτοποσοστόόσωνσυμμετέχουνσεδιαδικτυακέςδιαβουλεύσειςήψηφοφορίεςγιακοινωνικάήπολιτικάθέματα (π.χ. σχέδια νόμων, προσυπογραφή γιατηνπροώθηση αιτημάτωνκ.ά.) περιορίζεται μόλις στο 10%.Εξέχουσας σημασίας λοιπόν θεωρείται ηαξιοποίησηψηφιακώνπλατφορμώνδιαβούλευσης,συμμετοχικώνεφαρμογώνκαιανοιχτών δεδομένων. Για να εφαρμοστεί ουσιαστικά η άμεση δημοκρατία στηνΕλλάδα, η τεχνολογία πρέπει ναλειτουργήσει ως εργαλείο διαφάνειας, συμμετοχήςκαι εκπαίδευσης, μέσα από μια σύγχρονη και αποτελεσματική ψηφιακή πλατφόρματης Βουλής και των δημόσιων θεσμών.2.1 Φιλικό και λειτουργικό περιβάλλονΗ ιστοσελίδα της Βουλής εν προκειμένω, πρέπει να είναι απλή, εύχρηστη καιπλήρως προσαρμοσμένη σε κινητά και υπολογιστές, με σαφή δομή, γρήγορηαναζήτηση θεμάτων και προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία. Η γλώσσαοφείλει να είναι κατανοητή, με συνοπτικές επεξηγήσεις για κάθε νομοσχέδιο.2.2 Διαβούλευση νόμων με ουσίαΤανομοσχέδια ναπαρουσιάζονταιόχιμόνοστοπλήρεςνομικό τουςκείμενο,αλλάκαι σε απλοποιημένη μορφή, με βασικά σημεία, ανάλυση επιπτώσεων καιπαραδείγματαεφαρμογής.Όιπολίτεςναμπορούννασχολιάζουνοργανωμένακαιυπεύθυνα ανά άρθρο, να προτείνουν τροποποιήσεις και να βλέπουν ποιεςπροτάσεις λαμβάνονται υπόψη, ενισχύοντας έτσι τη διαφάνεια και τηνεμπιστοσύνη.
• [6]Εδώδράττουμεευκαιρίαςνααναφερθούμε στο εξής:Ότανελέγξαμετοsite τηςΒουλήςτωνΕλλήνωνμεβάσηδιεθνήπρότυπαπροσβασιμότητας,όπωςτα WCAG καιτοευρωπαϊκόπρότυπο EN 301 549,διαπιστώσαμεότιδενυπάρχειξεκάθαρηκαι εμφανής δήλωση ότι πληροί αυτά τα σύγχρονα κριτήρια. Επιπλέον, όταν βάλαμετο URL της ιστοσελίδας σε εργαλείο μέτρησης προσβασιμότητας, έλαβε βαθμολογία6,6 στα 10! Αυτό σημαίνει ότι η σελίδα λειτουργεί σχετικά καλά, αλλά έχει αδυναμίες και περιθώρια βελτίωσης — ειδικά για άτομα με αναπηρία ή για χρήστεςπου χρησιμοποιούν κινητό, screenreader ή πληκτρολόγιο αντί για ποντίκι.Μέσα από δράσεις ψηφιακού μετασχηματισμού, όπως το Ελλάδα 2.0, θαμπορούσανκάλλισταναπροβλεφθούνπόροιγιαμιασυνολικήανανέωσητουsiteαπό την αρχή.2.3 Διαδραστικά εργαλεία συμμετοχήςΗ χρήση βίντεο, infographics, podcasts και σύντομων επεξηγηματικώνπαρουσιάσεων μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση σύνθετων ζητημάτων.Παράλληλα, ψηφιακές δημοσκοπήσεις, ερωτηματολόγια και προσομοιώσειςψηφοφορίας μπορούν να εξοικειώσουν τους πολίτες με τις διαδικασίες άμεσηςδημοκρατίας.2.4 Εκπαίδευση και ενημέρωσηΗ πλατφόρμα να περιλαμβάνει οδηγούς, διαδικτυακά σεμινάρια (webinars),εκπαιδευτικάβίντεοκαιδιαδραστικάμαθήματαγιατηλειτουργίατωνθεσμών,τηδιαδικασίαψήφισης νόμων καιτον ρόλο των δημοψηφισμάτων και των λαϊκώνπρωτοβουλιών. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στη νεολαία, με ειδικάσχεδιασμένο εκπαιδευτικό περιεχόμενο.3 Τι μπορεί να μάθει η Ελλάδα από την ΕλβετίαΤρία πράγματα, λίγα και ουσιαστικά:
• [7] Ενίσχυση πολιτικής παιδείας: Όι πολίτες πρέπει να εκπαιδευτούν σε βασικέςέννοιεςπολιτικής,ώστενακατανοούνκαιναεκτιμούντησημασίατων δημοψηφισμάτων και των λαϊκών πρωτοβουλιών. Άμεση συμμετοχή: Μέσα από δημοψηφίσματα και διαβουλεύσεις, οι πολίτεςθαμπορούννασυμμετέχουνενεργάστηλήψηαποφάσεωνκαιστηδιαμόρφωση νόμων. Διαφάνεια και λογοδοσία: Η ενσωμάτωση μηχανισμών άμεσης δημοκρατίαςλειτουργείωςαντίβαροστηνκακήπολιτικήπρακτικήκαιστηδιαφθορά,καθώςοιαποφάσειςλαμβάνονταιμεσυμμετοχήκαιέλεγχοαπότον λαό

Ακολούθησε τα Ηλειακά Νέα στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Παρόμοια Άρθρα:

Ένωση Αστυνομικών Υπαλλήλων Ηλείας: Δίκαιη ικανοποίηση και διεκδικήσεις στα εγκαίνια του νέου Α.Τ. Κρεστένων Πύργος: Πόλη στη Σκιά IV – Νέα περιστατικά, οργή και φόβος στο κέντρο της πόλης Ιστορική κίνηση ή τακτικός ελιγμός: Τραμπ, Πούτιν και Ζελένσκι σε τροχιά συνάντησης