Η επιστροφή των Ελλήνων επιστημόνων: Είναι πραγματικά έτοιμη η Δημόσια Διοίκηση να τους αξιοποιήσει;
***Άρθρο του Φώτη Αλεξόπουλου
Τον τελευταίο Καιρό η ελληνική κυβέρνηση απευθύνει συνεχώς προσκλήσεις προς τους Έλληνες επιστήμονες που μετανάστευσαν στο εξωτερικό, καλώντας τους να επιστρέψουν στην πατρίδα για να συμβάλουν στην ανασυγκρότηση του κράτους και της οικονομίας. Η ρητορική αυτή συνοδεύεται από μεγαλόστομες διακηρύξεις περί «brain gain», αξιοκρατίας και νέας εποχής για τη Δημόσια Διοίκηση.
Όμως πίσω από τα επικοινωνιακά συνθήματα γεννάται ένα κρίσιμο ερώτημα:
Είναι πράγματι έτοιμο το ελληνικό Δημόσιο να δώσει ουσιαστικό, ηγετικό και δημιουργικό ρόλο στους επιστήμονες που θα επιστρέψουν;
Διότι η πραγματικότητα που βιώνουν χιλιάδες δημόσιοι λειτουργοί απέχει δραματικά από την εικόνα που παρουσιάζεται. Όσοι υπηρετούμε επί δεκαετίες στον δημόσιο τομέα γνωρίζουμε από πρώτο χέρι ότι η επιστημονική κατάρτιση, η εμπειρία και η επαγγελματική επάρκεια συχνά δεν αποτελούν τα βασικά κριτήρια εξέλιξης.
Αντιθέτως, πολλές φορές κυριαρχούν άλλες «αρετές»:
η κομματική εγγύτητα, οι δημόσιες σχέσεις, η υποταγή στην ιεραρχία, η σιωπή απέναντι στις παθογένειες και η διαρκής προσαρμογή σε ένα σύστημα που επιβραβεύει τους πρόθυμους και όχι απαραίτητα τους άξιους.
Ο πραγματικός επιστήμονας, εκείνος που διαθέτει άποψη, τεκμηριωμένο λόγο, διοικητική ανεξαρτησία και διάθεση να συγκρουστεί με τη μετριότητα, συχνά αντιμετωπίζεται ως «ενοχλητικός». Η δημιουργικότητα εκλαμβάνεται ως απειλή. Η πρωτοβουλία θεωρείται επικίνδυνη. Και η αξιοκρατία παραμένει, δυστυχώς, περισσότερο σύνθημα παρά διοικητική κουλτούρα.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν οι Έλληνες επιστήμονες του εξωτερικού αγαπούν την πατρίδα τους. Την αγαπούν. Το απέδειξαν διαπρέποντας στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και επιχειρήσεις του κόσμου.
Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο:Θα επιστρέψουν σε ένα κράτος που θα τους επιτρέψει να δημιουργήσουν ή σε ένα σύστημα που θα απαιτεί από αυτούς απλή προσαρμογή και σιωπηλή συμμόρφωση;
Διότι κανένας σοβαρός επιστήμονας που εργάζεται σε περιβάλλον αξιολόγησης, επαγγελματισμού και διαφάνειας δεν θα εγκαταλείψει εύκολα μια οργανωμένη πραγματικότητα για να βρεθεί αντιμέτωπος με διοικητικές αγκυλώσεις, εσωτερικές εξαρτήσεις και κομματικές ισορροπίες.
Η Ελλάδα δεν θα πετύχει πραγματικό “brain gain” με προσκλήσεις δημοσίων σχέσεων. Θα το πετύχει μόνο όταν δημιουργήσει ένα διοικητικό περιβάλλον όπου: Η αξιοκρατία θα εφαρμόζεται και δεν θα διαφημίζεται,η επιστημονική γνώση θα αξιοποιείται και δεν θα παραγκωνίζεται,οι θέσεις ευθύνης θα αποδίδονται στους ικανότερους και όχι στους «ημετέρους»,η διαφορετική άποψη δεν θα θεωρείται απειλή και τέλος , η αποτελεσματικότητα θα υπερισχύσει της κομματικής νομιμοφροσύνης.
Δυστυχώς, πολλοί άξιοι δημόσιοι λειτουργοί με πολυετή εμπειρία αισθάνονται σήμερα επαγγελματικά απαξιωμένοι μέσα στις ίδιες τους τις υπηρεσίες. Άνθρωποι με γνώσεις, προσόντα και διάθεση προσφοράς βλέπουν συχνά να προωθούνται πρόσωπα χωρίς ιδιαίτερη επάρκεια αλλά με ισχυρές διασυνδέσεις.
Αυτή είναι η πραγματικότητα που γνωρίζουν καλά όσοι ήδη υπηρετούν στο Δημόσιο. Και αυτήν ακριβώς την πραγματικότητα αντιλαμβάνονται και οι Έλληνες επιστήμονες του εξωτερικού.
Αν λοιπόν η Πολιτεία επιθυμεί πραγματικά να επιστρέψουν οι άνθρωποι που έφυγαν, οφείλει πρώτα να απαντήσει με ειλικρίνεια:Είναι διατεθειμένη να αλλάξει το ίδιο το μοντέλο λειτουργίας της Δημόσιας Διοίκησης;
Γιατί χωρίς βαθιές θεσμικές αλλαγές, χωρίς πραγματική αξιολόγηση, χωρίς ανεξαρτησία από κομματικούς μηχανισμούς και χωρίς ουσιαστική επιβράβευση της αξίας, η επιστροφή των Ελλήνων επιστημόνων κινδυνεύει να παραμείνει ένα ακόμη επικοινωνιακό αφήγημα.
Και τότε, πολλοί από εκείνους που έφυγαν θα συνεχίσουν να πιστεύουν ότι, όσο δύσκολη κι αν είναι η ξενιτιά, παραμένει πιο αξιοπρεπής από ένα σύστημα που συχνά δεν επιβραβεύει την αριστεία αλλά τη συμμόρφωση.
****Ο Φώτης Αλεξόπουλος είναι Οικονομολόγος – Μέλος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος – Υπάλληλος του Εμπορικού &Βιομηχανικού επιμελητηρίου Αθηνών- Μέλος του Διοικητικού Επιμελητηρίου (Όμιλος Επιστημόνων Δημόσιας Διοίκησης ). Μέλος του ΣΕΠ( Σύνδεσμος Ελλήνων Επιστημόνων Περιφερειακής Ανάπτυξης
Οι απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια των άρθρων δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της ιστοσελίδας μας, το οποίο ως εκ τούτου δεν φέρει καμία ευθύνη. Για τα άρθρα που αναδημοσιεύονται εδώ με πηγή, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ιστοσελίδα.
Ακολούθησε τα Ηλειακά Νέα στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
