Η «Επιστροφή» του Οδυσσέα περνά από την Ηλεία: Το Χλεμούτσι έγινε το παλάτι της Ιθάκης στη μεγάλη ταινία με Ρέιφ Φάινς και Ζιλιέτ Μπινός
Η διεθνής κινηματογραφική παραγωγή του Ουμπέρτο Παζολίνι παρουσιάζει μια σκοτεινή και βαθιά ανθρώπινη εκδοχή της «Οδύσσειας», με σημαντικό μέρος των γυρισμάτων να πραγματοποιείται στο ιστορικό κάστρο της Ηλείας
Η «Επιστροφή» –με τον διεθνή τίτλο The Return– δεν είναι ακόμη μία θεαματική κινηματογραφική περιπέτεια βασισμένη στην αρχαία ελληνική μυθολογία. Είναι μια διαφορετική, σκληρή και βαθιά ανθρώπινη προσέγγιση στην τελευταία περίοδο της «Οδύσσειας», με επίκεντρο όχι το μακρύ ταξίδι του Οδυσσέα, αλλά όσα συμβαίνουν όταν τελικά επιστρέφει στην πατρίδα του.
Στον πρωταγωνιστικό ρόλο βρίσκεται ο Ρέιφ Φάινς, ο οποίος υποδύεται έναν Οδυσσέα εξαντλημένο, τραυματισμένο και σχεδόν αγνώριστο. Στο πλευρό του, η Ζιλιέτ Μπινός ενσαρκώνει την Πηνελόπη, μια γυναίκα που περίμενε για είκοσι χρόνια, έχοντας πλέον να αντιμετωπίσει όχι μόνο τους μνηστήρες, αλλά και την οργή, την αμφιβολία και τις πληγές που δημιούργησε η πολύχρονη απουσία του συζύγου της.
Η ταινία σκηνοθετήθηκε από τον Ουμπέρτο Παζολίνι και βασίζεται στο τελευταίο μέρος του ομηρικού έπους. Το σενάριο υπογράφουν ο Παζολίνι, ο Τζον Κόλι και ο σπουδαίος Βρετανός θεατρικός συγγραφέας Έντουαρντ Μποντ. Η διάρκειά της είναι 116 λεπτά.
Ένας Οδυσσέας χωρίς τη λάμψη του μυθικού ήρωα
Η ιστορία ξεκινά με τον Οδυσσέα να επιστρέφει στην Ιθάκη έπειτα από είκοσι χρόνια απουσίας. Το βασίλειό του έχει αλλάξει, η εξουσία του έχει ουσιαστικά καταλυθεί και το παλάτι του βρίσκεται στα χέρια των μνηστήρων, οι οποίοι διεκδικούν την Πηνελόπη και τον θρόνο.
Ο γιος του, Τηλέμαχος, κινδυνεύει, ενώ η Πηνελόπη προσπαθεί να κερδίσει χρόνο, υφαίνοντας και ξηλώνοντας το περίφημο σάβανο του Λαέρτη. Ο Οδυσσέας παραμένει αρχικά κρυμμένος, παρατηρώντας έναν κόσμο που κάποτε του ανήκε, αλλά πλέον μοιάζει ξένος.
Ο σκηνοθέτης απομακρύνεται συνειδητά από τους θεούς, τα τέρατα και τα υπερφυσικά στοιχεία της «Οδύσσειας». Δεν ενδιαφέρεται να παρουσιάσει τον Κύκλωπα, τις Σειρήνες ή την Κίρκη. Εστιάζει στον άνθρωπο που επέστρεψε από τον πόλεμο και κουβαλά μαζί του τις ενοχές, τη βία και τις απώλειες των προηγούμενων χρόνων.
Ο Οδυσσέας της ταινίας δεν παρουσιάζεται ως ένας ατρόμητος και αλάνθαστος βασιλιάς. Είναι ένας στρατιώτης που επέζησε, αλλά δυσκολεύεται να ξαναβρεί την ταυτότητα και τη δύναμή του. Η «Επιστροφή» αντιμετωπίζει το ομηρικό έπος ως ιστορία μεταπολεμικού τραύματος, οικογενειακής αποξένωσης και επανασύνδεσης.
Ρέιφ Φάινς και Ζιλιέτ Μπινός ξανά μαζί
Η ταινία σηματοδότησε τη μεγάλη κινηματογραφική επανένωση του Ρέιφ Φάινς και της Ζιλιέτ Μπινός, σχεδόν τρεις δεκαετίες μετά τον «Άγγλο Ασθενή».
Οι δύο ηθοποιοί είχαν συνεργαστεί επίσης στα «Ανεμοδαρμένα Ύψη» του 1992, ενώ διατήρησαν στενή φιλία και αμοιβαία εκτίμηση όλα αυτά τα χρόνια. Αυτή η σχέση φαίνεται και στην οθόνη, καθώς οι ρόλοι του Οδυσσέα και της Πηνελόπης απαιτούν ένταση, δυσπιστία, θυμό, αλλά και μια βαθιά σύνδεση που δεν έχει χαθεί εντελώς.
Ο Ρέιφ Φάινς μεταμορφώθηκε σωματικά για τον ρόλο, παρουσιάζοντας έναν εξουθενωμένο και αποστεωμένο Οδυσσέα. Η Ζιλιέτ Μπινός, από την άλλη πλευρά, αποδίδει μια Πηνελόπη δυνατή και αξιοπρεπή, η οποία δεν περιμένει παθητικά τον άνδρα της, αλλά αντιστέκεται καθημερινά στην πίεση των μνηστήρων.
Τον Τηλέμαχο υποδύεται ο Τσάρλι Πλάμερ, ενώ στο καστ συμμετέχουν ακόμη οι Μαργουάν Κενζάρι, Κλάουντιο Σανταμαρία, Άνχελα Μολίνα και ο Έλληνας ηθοποιός Νικήτας Τσακίρογλου, στον ρόλο του Λαέρτη.
Το Χλεμούτσι της Ηλείας έγινε το παλάτι του Οδυσσέα
Η ταινία παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ηλεία, καθώς σημαντικό μέρος των γυρισμάτων πραγματοποιήθηκε στο μεσαιωνικό κάστρο Χλεμούτσι, στον Δήμο Ανδραβίδας–Κυλλήνης.
Το εντυπωσιακό φράγκικο κάστρο, που δεσπόζει πάνω από τον κάμπο της Ηλείας και το Ιόνιο Πέλαγος, επιλέχθηκε έπειτα από έρευνα της διεθνούς παραγωγής σε τοποθεσίες της Μεσογείου. Μαζί με το Αγγελόκαστρο της Κέρκυρας, χρησιμοποιήθηκε για την κινηματογραφική απεικόνιση του παλατιού του Οδυσσέα στην Ιθάκη.
Τα γυρίσματα στο Χλεμούτσι πραγματοποιήθηκαν στα τέλη Μαΐου και στις αρχές Ιουνίου του 2023, αφού είχε προηγηθεί η έγκριση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου και η απαραίτητη προετοιμασία του μνημείου.
Η παρουσία μιας τόσο μεγάλης διεθνούς παραγωγής στην περιοχή δημιούργησε έντονο ενδιαφέρον. Για τις ανάγκες της ταινίας πραγματοποιήθηκε αναζήτηση βοηθητικών ηθοποιών από την Ηλεία, ενώ στα γυρίσματα συμμετείχαν και μέλη της τοπικής Ομάδας Τέχνης «Δούρειος Ίππος».
Το Χλεμούτσι δεν αποτέλεσε απλώς ένα όμορφο φόντο. Οι πέτρινοι χώροι, τα τείχη, οι εσωτερικές αυλές και η αυστηρή αρχιτεκτονική του έδωσαν στην ταινία την αίσθηση ενός βασιλείου που έχει παρακμάσει και βρίσκεται λίγο πριν από την τελική σύγκρουση.
Μέσα από την παγκόσμια διανομή της ταινίας, το ιστορικό μνημείο της Ηλείας απέκτησε διεθνή κινηματογραφική προβολή, εμφανιζόμενο ως ένα από τα κεντρικά σκηνικά της επιστροφής του Οδυσσέα.
Γυρίσματα και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας
Εκτός από την Ηλεία, γυρίσματα πραγματοποιήθηκαν στην Κέρκυρα, σε προσεκτικά επιλεγμένες τοποθεσίες του νησιού. Στην παραγωγή συμμετείχαν Έλληνες τεχνικοί, συνεργάτες και βοηθητικοί ηθοποιοί, ενώ η ταινία αποτέλεσε διεθνή συμπαραγωγή με σημαντική ελληνική συμμετοχή. Μετά την Ελλάδα, η παραγωγή συνεχίστηκε και σε περιοχές της Ιταλίας.
Η παγκόσμια πρεμιέρα πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024 στο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο, ενώ η ταινία κυκλοφόρησε στις ελληνικές κινηματογραφικές αίθουσες στις 28 Νοεμβρίου 2024.
Μια διαφορετική «Οδύσσεια»
Η «Επιστροφή» δεν στηρίζεται στα εντυπωσιακά ψηφιακά εφέ ούτε επιχειρεί να μετατρέψει το ομηρικό έπος σε ταινία δράσης. Ο ρυθμός της είναι αργός και εσωτερικός, με έμφαση στις σιωπές, στα πρόσωπα και στις ανθρώπινες σχέσεις.
Η βία υπάρχει, ιδιαίτερα στην τελική αναμέτρηση με τους μνηστήρες, αλλά δεν παρουσιάζεται ως εύκολη ηρωική δικαίωση. Αντίθετα, εμφανίζεται ως συνέχεια του πολέμου που ο Οδυσσέας κουβαλά μέσα του.
Στο κέντρο της αφήγησης βρίσκεται ένα δύσκολο ερώτημα: μπορεί ένας άνθρωπος να επιστρέψει πραγματικά στο σπίτι του όταν ο ίδιος, η οικογένειά του και ο κόσμος που γνώριζε έχουν αλλάξει;
Η ταινία μιλά για τη μνήμη, την απώλεια, την πίστη, την εξουσία και την προσπάθεια ενός ανθρώπου να ξαναβρεί τον εαυτό του. Παράλληλα, παρουσιάζει την Πηνελόπη όχι απλώς ως σύμβολο συζυγικής αφοσίωσης, αλλά ως μια γυναίκα που έχει πληρώσει βαρύ τίμημα για την απουσία του Οδυσσέα.
Η Ηλεία στη μεγάλη οθόνη
Για την Ηλεία, η «Επιστροφή» αποτελεί κάτι περισσότερο από μια διεθνή ταινία που χρησιμοποίησε έναν τοπικό αρχαιολογικό χώρο.
Η επιλογή του Χλεμουτσίου επιβεβαιώνει ότι τα ιστορικά μνημεία και τα φυσικά τοπία της περιοχής μπορούν να φιλοξενήσουν μεγάλες κινηματογραφικές παραγωγές και να αποτελέσουν ισχυρό εργαλείο πολιτιστικής και τουριστικής προβολής.
Το φράγκικο κάστρο του 13ου αιώνα μεταμορφώθηκε για τις ανάγκες της ταινίας στο παλάτι του Οδυσσέα και ταξίδεψε μέσα από τη μεγάλη οθόνη σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η «Επιστροφή» συνδέει έτσι με έναν ξεχωριστό τρόπο τον Όμηρο, τον διεθνή κινηματογράφο και την Ηλεία, χαρίζοντας στο Χλεμούτσι έναν πρωταγωνιστικό ρόλο σε μια σύγχρονη κινηματογραφική εκδοχή ενός από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας.
(ΕΚΚΟΜΕΔ)
(British Council UK Films Database)
Οι απόψεις που εκφράζονται στα σχόλια των άρθρων δεν απηχούν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της ιστοσελίδας μας, το οποίο ως εκ τούτου δεν φέρει καμία ευθύνη. Για τα άρθρα που αναδημοσιεύονται εδώ με πηγή, ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρουμε καθώς απηχούν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών τους και δεν δεσμεύουν καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ιστοσελίδα.
Ακολούθησε τα Ηλειακά Νέα στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
