Οι περισσότεροι γονείς το έχουν ζήσει: ένα παιδί που ως μωρό έτρωγε σχεδόν τα πάντα, ξαφνικά, στην ηλικία των 2 έως 4 ετών, αρχίζει να απορρίπτει τροφές που μέχρι χθες λάτρευε. Το μπρόκολο, το κοτόπουλο ή τα λαχανικά μένουν ανέγγιχτα στο πιάτο, ενώ τα μακαρόνια με τυρί και οι κοτομπουκιές μοιάζουν να γίνονται… η μοναδική αποδεκτή επιλογή.

Οι ειδικοί επισημαίνουν πως η επιλεκτική διατροφή στα παιδιά είναι εξαιρετικά συχνή και, στις περισσότερες περιπτώσεις, αποτελεί φυσιολογικό στάδιο της ανάπτυξης. Σύμφωνα με έρευνες, σχεδόν 6 στα 10 παιδιά ηλικίας 1 έως 4 ετών θεωρούνται «δύσκολα» στο φαγητό.

Δεν φταίει πάντα το φαγητό

Η δρ. Κάρα Γκούντγουιν εξηγεί ότι τα παιδιά που χαρακτηρίζονται «picky eaters» περιορίζονται σε πολύ συγκεκριμένες τροφές και αρνούνται να δοκιμάσουν νέες γεύσεις. Όμως, όπως τονίζουν οι επιστήμονες, το πρόβλημα σπάνια αφορά πραγματικά το ίδιο το φαγητό.

Στην πραγματικότητα, η επιλεκτική διατροφή συνδέεται συχνά με την ψυχολογική και αναπτυξιακή φάση του παιδιού.

Η ανάγκη για ανεξαρτησία

Κατά την νηπιακή ηλικία, τα παιδιά αρχίζουν να ανακαλύπτουν ότι έχουν δική τους άποψη και μπορούν να πουν «όχι». Το φαγητό γίνεται πολλές φορές ένας από τους πρώτους τρόπους με τους οποίους διεκδικούν αυτονομία και έλεγχο.

Οι ειδικοί του Παιδιατρικού Νοσοκομείου της Φιλαδέλφειας εξηγούν ότι η επιφυλακτικότητα απέναντι σε νέες τροφές είναι απολύτως φυσιολογική σε αυτή την ηλικία. Τα παιδιά φοβούνται τις άγνωστες υφές, μυρωδιές ή γεύσεις και προτιμούν ό,τι τους είναι ήδη οικείο.

Το παιδί θέλει να νιώσει ότι αποφασίζει

Η καθημερινότητα των νηπίων καθορίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τους γονείς: πού θα πάνε, τι ώρα θα κοιμηθούν, τι θα φορέσουν. Το φαγητό είναι συχνά το μοναδικό πεδίο όπου αισθάνονται ότι έχουν πραγματικό έλεγχο.

Έτσι, η άρνηση ενός γεύματος μπορεί να αποτελεί τρόπο έκφρασης ανεξαρτησίας και όχι απαραίτητα απόρριψη της τροφής.

Πιθανές αισθητηριακές δυσκολίες

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η επιλεκτική διατροφή μπορεί να συνδέεται με αισθητηριακές ιδιαιτερότητες ή δυσκολίες στην επεξεργασία υφών και γεύσεων. Κάποια παιδιά ενοχλούνται έντονα από συγκεκριμένες υφές, μυρωδιές ή ακόμα και από τον τρόπο που αισθάνονται μια τροφή στο στόμα τους.

Τι συμβουλεύουν οι ειδικοί στους γονείς

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι γονείς δεν πρέπει να αισθάνονται αποτυχημένοι επειδή το παιδί τους έγινε ξαφνικά δύσκολο στο φαγητό. Αντίθετα, συνιστούν ψυχραιμία, συνέπεια και υπομονή.

Μην κρύβετε τροφές

Οι ειδικοί συμβουλεύουν να αποφεύγεται η «παγίδα» του να κρύβονται λαχανικά ή άλλες τροφές μέσα σε γεύματα χωρίς να το γνωρίζει το παιδί. Αυτό μπορεί να κλονίσει την εμπιστοσύνη του απέναντι στο φαγητό.

Τα οικογενειακά γεύματα βοηθούν

Το φαγητό καλό είναι να συνδέεται με ήρεμες οικογενειακές στιγμές και όχι με πίεση ή συγκρούσεις. Ένα χαλαρό περιβάλλον χωρίς τηλεόραση, κινητά ή έντονο θόρυβο βοηθά το παιδί να νιώσει ασφάλεια.

Χρειάζονται πολλές προσπάθειες

Οι ειδικοί τονίζουν ότι ένα παιδί μπορεί να χρειαστεί να δει ή να δοκιμάσει μια νέα τροφή ακόμη και 8 έως 15 φορές πριν την αποδεχτεί.

Πολλοί γονείς εγκαταλείπουν πολύ νωρίς την προσπάθεια, ενώ η επαναλαμβανόμενη, ήρεμη έκθεση παίζει καθοριστικό ρόλο.

Προσοχή στα σνακ

Τα συνεχόμενα σνακ μέσα στην ημέρα συχνά μειώνουν την όρεξη των παιδιών στα βασικά γεύματα. Οι γονείς καλούνται να οργανώνουν σταθερό πρόγραμμα φαγητού.

Τι δεν πρέπει να κάνουν οι γονείς

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η πίεση ή οι απειλές γύρω από το φαγητό μπορεί να έχουν τα αντίθετα αποτελέσματα.

Φράσεις όπως «δεν θα σηκωθείς από το τραπέζι αν δεν φας» αυξάνουν το άγχος του παιδιού και ενισχύουν ακόμη περισσότερο την αρνητική στάση απέναντι στο φαγητό.

Παράλληλα, δεν βοηθούν ούτε οι υπερβολικές αντιδράσεις όταν το παιδί τελικά φάει κάτι καινούργιο, καθώς αυτό μπορεί να του δημιουργήσει αμηχανία ή πρόσθετη πίεση.

Πότε χρειάζεται γιατρός

Παρότι η επιλεκτική διατροφή θεωρείται συνήθως φυσιολογική, υπάρχουν περιπτώσεις όπου απαιτείται αξιολόγηση από ειδικό.

Οι γονείς πρέπει να συμβουλευτούν παιδίατρο όταν:

• το παιδί χάνει σημαντικό βάρος,
• αρνείται συστηματικά τροφή και υγρά,
• εμφανίζει έντονη κόπωση,
• παρουσιάζει αφυδάτωση ή σοβαρή δυσκοιλιότητα,
• φοβάται υπερβολικά τις νέες τροφές.

Οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι η σχέση του παιδιού με το φαγητό χτίζεται σταδιακά και απαιτεί χρόνο, υπομονή και θετικό κλίμα μέσα στο σπίτι.