Ο Παναθηναϊκός θα αγωνιστεί για τελευταία φορά σε επίσημο παιχνίδι στο «Απόστολος Νικολαΐδης», στην ιστορική Λεωφόρο, με αντίπαλο τον ΠΑΟΚ. Τα φώτα θα σβήσουν, και το πιο ιστορικό γήπεδο της χώρας θα κλείσει…

Ο Παναθηναϊκός και η Λεωφόρος, είναι έννοιες ταυτόσημες. Δεν υπάρχει περίπτωση να αναφέρεις είτε τη μία, είτε την άλλη λέξη και να μην σκεφτείς αμέσως το… ταίρι της. Το σπίτι όλων των Παναθηναϊκών είναι το «Απόστολος Νικολαΐδης» κι αυτό δεν θα αλλάξει εις το διηνεκές.

Συμβαίνει από το 1922 όταν και δόθηκε ο πρώτος αγώνας του Παναθηναϊκού στο γήπεδο της Περιβόλας, μετέπειτα γήπεδο Παναθηναϊκού και στα ύστερα χρόνια «Απόστολος Νικολαΐδης». Οι «πράσινοι» έχουν το σπίτι τους εκεί για 104 ολόκληρα χρόνια και θα το έχουν για πάντα, ακόμα κι αν αυτό πάψε πια να στέκει αγέρωχο στην καρδιά της Αθήνας.

Το «Απόστολος Νικολαΐδης» έχει γίνει ο «ναός» των απανταχού Παναθηναϊκού και το σημείο αναφοράς της μακρόχρονης ιστορίας των «πρασίνων» στη μεγαλύτερη από έναν αιώνα ιστορία του. Από το 1922 ως και το 1984 όλοι οι αγώνες του Παναθηναϊκού δόθηκαν στο γήπεδο της Λεωφόρου, που πήρε το 1981 την ονομασία «Απόστολος Νικολαΐδης» προς τιμήν του άλλοτε προέδρου του «τριφυλλιού».

Ο Παναθηναϊκός το 1984 άφησε το «Απόστολος Νικολαΐδης» για το μεγάλο ΟΑΚΑ, ωστόσο το 1989 επέστρεψε για λίγες αγωνιστικές της «Λεωφόρο», με τη μεγάλη επιστροφή να έρχεται το 2001 και να διαρκεί τέσσερα χρόνια. Από το 2005 ως και το 2007 η «Λεωφόρος» ερήμωσε ξανά, για να ανοίξει ξανά τις πύλες την περίοδο 2007-2008, να αφεθεί για μια πενταετία και να υποδεχθεί και πάλι τον ιδιοκτήτη και μόνιμο κάτοικο Παναθηναϊκό, το 2013.

Το «τριφύλλι» είχε πολλά «πήγαινε – έλα» από το… πατρικό του στο ΟΑΚΑ, όπως συνέβη και τα τελευταία χρόνια, και πέρσι για τις ευρωπαϊκές διοργανώσεις, και φαίνεται πως τώρα φεύγει οριστικά για την Καλογρέζα, έτσι ώστε να αγωνιστεί εκεί έως ότου κατασκευαστεί το νέο τους γήπεδο στον Βοτανικό.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι από το 1918 ο ιδρυτής του Παναθηναϊκού, Γιώργος Καλαφάτης, έψαχνε το χώρο που θα στεγάσει τις εγκαταστάσεις του μόλις δέκα ετών συλλόγου. Το χωράφι στην Περιβόλα ήταν από καιρό στο… «μάτι» του ιδρυτή του «τριφυλλιού» το οποίο κατάφερε να κάνει δικό του μετά από τέσσερα χρόνια και να σταματήσει έτσι την περιπλάνηση του Παναθηναϊκού στις γειτονιές των Αμπελοκήπων.

Η πορεία των εργασιών

·         Το 1924 το γήπεδο του Παναθηναϊκού ήταν το μοναδικό στην Ελλάδα που είχε τη δυνατότητα να φιλοξενήσει 6.000 θεατές.

·         Το 1928 απέκτησε την πρώτη ξύλινη εξέδρα, προς την πλευρά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας (χωρητικότητας 1.200 θεατών).

·         Το 1931 κατασκευάστηκε η πρώτη εξέδρα από μπετόν, χωρητικότητας 1.500 θεατών. Κάτω από αυτή την εξέδρα, δημιουργήθηκαν αγωνιστικοί χώροι για την πυγμαχία, τη γυμναστική και την ξιφασκία.

·         Το 1933 κατασκευάστηκε η σκεπαστή εξέδρα, προς την πλευρά της σημερινής οδού Τσόχα, που διέθετε αριθμημένες θέσεις για 800 θεατές.

·         Το 1936 έγινε γενική ανακαίνιση του γηπέδου από τον τότε Δήμαρχο Αθηναίων Κωνσταντίνο Κοτζιά, αλλά στο ξεκίνημα του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου επιτάχτηκε από το Υπουργείο Στρατιωτικών και οι αίθουσες του γηπέδου μετατράπηκαν σε στρατιωτικό νοσοκομείο και χώρους διδασκαλίας του ορφανοτροφείου.

·         Το 1942 η «Λεωφόρος» επιτάχτηκε από τους κατακτητές και λίγο αργότερα ένα μέρος του γηπέδου ανατινάχτηκε από τους αντάρτες.

·         Μετά τον πόλεμο επιδιορθώθηκαν οι ζημιές και το 1948 η «Λεωφόρος» έγινε το πρώτο ελληνικό γήπεδο που απέκτησε προβολείς, με μηχανήματα που αγοράστηκαν από τις Η.Π.Α., ενώ την ίδια χρονιά ολοκληρώθηκε και η μεγάλη εξέδρα, στην πλευρά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας, χωρητικότητας 8.000 θεατών.

·         Το 1950 ξεκίνησε η κατασκευή του πετάλου του Λυκαβηττού (η ιστορική θύρα 13). Τα έργα ολοκληρώθηκαν ένα χρόνο αργότερα και αύξησαν τη χωρητικότητα του γηπέδου σε 13.000 θεατές. Την ίδια χρονιά ξεκίνησε και η κατασκευή του κολυμβητηρίου του Παναθηναϊκού.

·         Το 1955 ξεκίνησε η κατασκευή του βορείου πετάλου –οι σημερινές θύρες 7 και 8– κάτω από το οποίο βρίσκεται ο «τάφος του Ινδού». Το ιστορικό κλειστό του «τριφυλλιού» και πρώτο στην ιστορία σε όλην την Ελλάδα…

·         Το 1958 το γήπεδο του Παναθηναϊκού έγινε το πρώτο ελληνικό που απέκτησε χλοοτάπητα. Το χορτάρι εγκαινιάστηκε στο αθηναϊκό ντέρμπι του Παναθηναϊκού με την ΑΕΚ. Τον αγώνα παρακολούθησαν 15.000 φίλοι του ποδοσφαίρου.

Οι μεγάλες βραδιές

Αναμφίβολα οι νίκες επί του Ολυμπιακού με 8-2 το 1938, επί του Ερυθρού Αστέρα με 3-0 το 1971 και επί της Μπαρτσελόνα με 1-0 το 2002 έχουν μείνει για πάντα στην ιστορία του γηπέδου, όσο και του Παναθηναϊκού. Την ήττα βέβαια στη Λεωφόρο γνώρισαν αρκετές ακόμα ομάδες και ενδεικτικά αναφέρουμε τα ονόματα των Άρσεναλ, Γιουβέντους, Σάλκε, Φενέρμπαχτσε, Άντερλεχτ, Σεβίλλη, Μαγιόρκα, Σλόβαν Λίμπερετς, Σλόβαν Μπρατισλάβας, Αϊντχόφεν, Σπάρτα Πράγας, Σλάβια Πράγας και αρκετές άλλες.

Μεγάλα βράδια πέρασε στο «Απόστολος Νικολαΐδης» και η Εθνική ομάδα της Ελλάδας. Για 55 χρόνια το αντιπροσωπευτικό συγκρότημα φιλοξενήθηκε στην «Λεωφόρο» κάτι που σημαίνει ότι από το 1929 ως το 1984 η Εθνική έδωσε όλα τα παιχνίδια της εκεί. Εκεί, που επέστρεψε για τα προκριματικά του Euro 2004 και κατάφερε να… προϊδεάσει για τον θρίαμβο που θα ακολουθούσε στην Πορτογαλία.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι στο «Απόστολος Νικολαΐδης» έγιναν 19 τελικοί Κυπέλλου Ελλάδας, από το 1931 ως και το 1968 στη «Λεωφόρο» έγιναν οι κορυφαίοι αγώνες της διοργάνωσης ενώ ήταν το πρώτο γήπεδο που απέκτησε χορτάρι και κλειστό γήπεδο, το πρώτο στην ιστορία σε όλη την Ελλάδα.

Στον «Τάφο του Ινδού»

Όπως αναφέραμε, από το 1955 ξεκίνησε η κατασκευή του βορείου πετάλου όπου κάτω από αυτό στεγάστηκε το κλειστό γήπεδο του Παναθηναϊκού. Τμήματα του συλλόγου όπως το μπάσκετ, το βόλεϊ, η πυγμαχία και η πάλη φιλοξενήθηκαν και φιλοξενούνται ακόμα στον «Τάφο του Ινδού’.

Η περίεργη αυτή ονομασία, δόθηκε από ένα δημοσιογράφο κατά τη διάρκεια των εγκαινίων του κλειστού, λόγω της στενότητας του χώρου και λόγω του ότι εκείνη την εποχή παιζόταν η ομώνυμη ταινία του FritzLang. Το όνομα τελικά «κόλλησε γάντι» στο γήπεδο.

«Κλουβί» από τα λίγα…

Είναι δεδομένο πως το «Απόστολος Νικολαΐδης» είναι έδρα! Δεν έχει καμία σχέση η ατμόσφαιρα που δημιουργούν 15.000 άνθρωποι στην ιστορική Λεωφόρο σε σχέση με την ατμόσφαιρα που δημιουργούν ακόμα και οι διπλάσιοι στο ΟΑΚΑ! Ο Παναθηναϊκός επιχείρησε μια αντίστοιχη «επανεκκίνηση» το 2000, όπως η περσινή, όταν επέστρεψε για πρώτη φορά στην ιστορική του έδρα, χρησιμοποιώντας τη μόνο για τα παιχνίδια του πρωταθλήματος.

Στην πρώτη του χρονιά, στη σύγχρονη εποχή, στη «Λεωφόρο» ο Παναθηναϊκός ηττήθηκε δυο φορές σε 15 ματς πρωταθλήματος, με τη σημαντική λεπτομέρεια ότι αυτές οι δυο ήττες ήρθαν όταν η ομάδα είχε βγει ήδη εκτός στόχων… Την επόμενη σεζόν (2001/02), η επίδοση βελτιώθηκε ακόμα περισσότερο, με τον κόσμο να έχει «δεθεί» απίστευτα πια με την ομάδα αφού στο «κλουβί» γίνονταν και τα ευρωπαϊκά ματς της ομάδας… Στο γήπεδο αυτό γονάτισαν Άρσεναλ, Σπάρτα, Μαγιόρκα, Μπαρτσελόνα κι άλλες ομάδες, αλλά και 11 από τους 13 αντιπάλους του Παναθηναϊκού στο πρωτάθλημα, με την ομάδα να έχει μόλις μια ήττα…

Τόπος αντίστασης

Στα πέριξ της Λεωφόρου, στη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, άνθρωποι που είχαν σχέση με τον Παναθηναϊκό, αλλά και αυτοί που δεν είχαν, δρούσαν κατά των κατακτητών με όποιο τρόπο μπορούσαν. Το τέλος της Γερμανικής κατοχής, ουσιαστικά σηματοδοτήθηκε απ’ την ύψωση της Ελληνικής σημαίας στο γήπεδο της Λεωφόρου Αλεξάνδρας. Στις 8 Οκτωβρίου 1944. Μέρα που ο Αντώνης Βρεττός, τότε διευθυντής του γηπέδου, προχώρησε σε αυτή τη σπουδαία κίνηση.

Ο ίδιος και συνεργάτες του, είχαν φροντίσει μερικά χρόνια νωρίτερα, να θάψουν στα έγκατα της Λεωφόρου τα τρόπαια του Συλλόγου, έτσι ώστε να μην πέσουν στα χέρια των εισβολέων και να παραμείνουν ζωντανή και βαριά κληρονομιά του Παναθηναϊκού Αθλητικού Ομίλου και του ελληνικού αθλητισμού. Στη διάρκεια της κατοχής, επίσης, στους χώρους του γηπέδου είχαν εγκατασταθεί ραδιόφωνα και ασύρματοι, που χρησιμοποιούνταν για την αντίσταση.

Η Λεωφόρος των Συναυλιών

Ως το πρώτο μεγάλο ποδοσφαιρικό γήπεδο της χώρας, μέσα στην καρδιά της Αθήνας, το «Απόστολος Νικολαΐδης», φιλοξένησε μερικές από τις μεγαλύτερες και πιο ιστορικές συναυλίες που έχουν διεξαχθεί στην Ελλάδα. Τον Απρίλιο του 1967, λίγο πριν επιβληθεί στη χώρα δικτατορία, οι θρυλικοί Rolling Stones έδωσαν μια τεράστια συναυλία, η οποία αποδείχθηκε και επεισοδιακή. Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1987, οι Black Sabbath ήρθαν για πρώτη φορά στην Ελλάδα και έδωσαν συναυλία στη Λεωφόρο, ενώ δυο χρόνια αργότερα στον ίδιο τόπο το κοινό της Αθήνας απόλαυσε τον Μπομπ Ντίλαν.

Στις 19 Ιουλίου του 1990, ο Alice Cooper έρχεται στην Ελλάδα και παρουσιάζει το άλμπουμ του, που είχε κυκλοφορήσει ένα χρόνο νωρίτερα με την ονομασία «Trash», στη θρυλική Λεωφόρο ενώ έναν χρόνο αργότερα εμφανίστηκαν στο ίδιο γήπεδο οι Deep Purple. Το καλοκαίρι του 1996 το γήπεδο του Παναθηναϊκού υποδέχθηκε τον Ντέιβ Μπόουι αλλά και τους Slayer που πριν από μερικά χρόνια, εμφανίστηκαν ξανά στο γήπεδο της Λεωφόρου. Μάλιστα, η επιστροφή τους συνδυάστηκε με την κυκλοφορία ενός CD με τον τίτλο «Η Λεωφόρος των Συναυλιών». Και φυσικά, πέρα από τα μεγάλα διεθνή συγκροτήματα, δεκάδες Έλληνες καλλιτέχνες έχουν δώσει το «παρών» σε αντίστοιχες εγχώριες εκδηλώσεις…

Τα φώτα, λοιπόν, απόψε γύρω στις 21:30 θα σβήσουν στην ιστορική Λεωφόρο. Θα σβήσουν δεδομένα για τον Παναθηναϊκό, που δεν θα αγωνιστεί ξανά σε επίσημη αναμέτρηση στο «σπίτι» του. Την επόμενη σεζόν είναι πιθανό το γήπεδο να χρησιμοποιηθεί σαν έδρα από την Κηφισιά για τους αγώνες της στη SuperLeague, σε κάθε περίπτωση, όμως, όσα συμβούν στο – δυστυχώς κεκλεισμένων των θυρών με απόφαση της ΔΕΑΒ – παιχνίδι των «πράσινων» με τον ΠΑΟΚ, θα περάσουν στη σφαίρα της ιστορίας…