Η διαδικασία για τη μεγαλύτερη επένδυση στην ελληνική αντιαεροπορική άμυνα των τελευταίων δεκαετιών εισέρχεται στην τελική της ευθεία. Σύμφωνα με πληροφορίες, η συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ που θα κληθεί να εγκρίνει την ενεργοποίηση του προγράμματος «Ασπίδα του Αχιλλέα» αναμένεται να πραγματοποιηθεί αμέσως μετά το πρώτο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου.

Στόχος της κυβέρνησης και της στρατιωτικής ηγεσίας είναι, πριν από την πολιτική έγκριση, να έχουν ολοκληρωθεί όλες οι απαραίτητες εκκρεμότητες σε επιχειρησιακό, νομικό και βιομηχανικό επίπεδο, ώστε η υλοποίηση του προγράμματος να ξεκινήσει χωρίς καθυστερήσεις.

Προετοιμασία χωρίς περιθώρια καθυστέρησης

Το τελευταίο διάστημα βρίσκεται σε εξέλιξη ένας κύκλος εντατικών διαβουλεύσεων μεταξύ του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, του ΓΕΕΘΑ και της ΓΔΑΕΕ, με αντικείμενο την οριστικοποίηση του τελικού πλαισίου της συμφωνίας. Όπως επισημαίνουν στρατιωτικές πηγές, η επιδίωξη είναι όλα τα συμβατικά και τεχνικά ζητήματα να έχουν διευθετηθεί πριν από τη συνεδρίαση του ΚΥΣΕΑ, ώστε τα σχετικά έγγραφα να είναι ουσιαστικά έτοιμα προς υπογραφή.

Το πρόγραμμα, με εκτιμώμενο προϋπολογισμό περίπου 3 δισ. ευρώ, περιλαμβάνει την προμήθεια των ισραηλινών αντιαεροπορικών συστημάτων SPYDER AiO και David’s Sling της Rafael, καθώς και του Barak MX της Israel Aerospace Industries (IAI).

Στρατιωτικές πηγές χαρακτηρίζουν το έργο ως τη σημαντικότερη αναβάθμιση της ελληνικής αντιαεροπορικής και αντιβαλλιστικής άμυνας από την ένταξη των Patriot, καθώς θα αποτελέσει τη βάση ενός πολυεπίπεδου δικτύου προστασίας απέναντι σε αεροσκάφη, drones, πυραύλους cruise, βαλλιστικές απειλές και άλλες σύγχρονες εναέριες απειλές.

Έχουν ολοκληρωθεί οι βασικές διαδικασίες

Πηγές με γνώση της διαδικασίας αναφέρουν ότι η μεγαλύτερη φάση της προετοιμασίας έχει ήδη ολοκληρωθεί. Τα συμβατικά κείμενα έχουν διαμορφωθεί, οι τεχνικές προδιαγραφές έχουν οριστικοποιηθεί, ενώ έχουν πραγματοποιηθεί και οι απαραίτητοι έλεγχοι, ώστε μετά την κυβερνητική έγκριση να μην απαιτηθούν πρόσθετες χρονοβόρες διαδικασίες.

Η φιλοσοφία που ακολουθήθηκε από την αρχή ήταν να μην υπάρξει καμία καθυστέρηση μετά την απόφαση του ΚΥΣΕΑ. Για τον λόγο αυτό, οι εμπλεκόμενοι φορείς προχώρησαν παράλληλα τόσο στην επιχειρησιακή όσο και στη συμβατική προετοιμασία, με στόχο η διακρατική συμφωνία με το Ισραήλ να μπορεί να τεθεί άμεσα σε εφαρμογή.

Η ελληνική συμμετοχή και το όριο του 25%

Καθοριστικό σημείο των διαπραγματεύσεων αποτέλεσε η απαίτηση της ελληνικής πλευράς για τουλάχιστον 25% εγχώρια προστιθέμενη αξία στο πρόγραμμα. Σύμφωνα με πληροφορίες, το συγκεκριμένο ζήτημα προκάλεσε απαιτητικές διαβουλεύσεις με τις ισραηλινές εταιρείες, καθώς δεν αφορούσε μόνο την κατανομή έργου, αλλά και την πρόσβαση σε τεχνολογίες υψηλής αξίας.

Τελικά, η συμφωνία επιτεύχθηκε μέσω ενός σύνθετου μηχανισμού, ο οποίος προβλέπει τη συμμετοχή ελληνικών επιχειρήσεων στην ευρύτερη αλυσίδα εφοδιασμού των ισραηλινών εταιρειών και σε μελλοντικά προγράμματα. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίστηκε το απαιτούμενο ποσοστό ελληνικής συμμετοχής, χωρίς να διαταραχθούν οι ισορροπίες ως προς τη μεταφορά τεχνογνωσίας.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι η συμβολή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας δεν θα περιοριστεί σε υποστηρικτικές εργασίες, αλλά θα επεκταθεί σε κρίσιμα υποσυστήματα, ηλεκτρονικά και λογισμικό. Ρόλο στο πρόγραμμα αναμένεται να έχουν τόσο η ΕΑΒ όσο και ιδιωτικές εταιρείες, αναλαμβάνοντας αντικείμενα με ουσιαστική επιχειρησιακή σημασία.

Το ελληνικό Command & Control

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο σύστημα Command & Control, το οποίο θα λειτουργεί ως το κεντρικό σύστημα διοίκησης και ελέγχου της νέας αρχιτεκτονικής αεράμυνας.

Σύμφωνα με καλά ενημερωμένες πηγές, η ελληνική πλευρά επέμεινε εξαρχής ώστε ο πυρήνας της διαχείρισης των επιχειρησιακών δεδομένων να παραμείνει υπό ελληνικό έλεγχο. Η συγκεκριμένη επιλογή θεωρείται στρατηγικής σημασίας, καθώς θα επιτρέπει στο μέλλον την ενσωμάτωση νέων αισθητήρων, ραντάρ και οπλικών συστημάτων χωρίς εξάρτηση από τρίτους.

Στο ΓΕΕΘΑ επισημαίνουν, πάντως, ότι η «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν περιορίζεται στην προμήθεια νέων αντιαεροπορικών συστημάτων. Η ουσία του προγράμματος βρίσκεται στη δημιουργία ενός πλήρως δικτυοκεντρικού περιβάλλοντος, όπου αισθητήρες, ραντάρ, αντιαεροπορικά μέσα και πληροφοριακά συστήματα θα λειτουργούν ως ένα ενιαίο επιχειρησιακό δίκτυο, ικανό να αντιμετωπίζει ταυτόχρονες απειλές διαφορετικής φύσης.

Ο σχεδιασμός της νέας αρχιτεκτονικής βασίζεται στα συμπεράσματα που προέκυψαν από τις πρόσφατες συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία, όπου η εκτεταμένη χρήση drones, πυραύλων cruise και βαλλιστικών όπλων ανέδειξε την ανάγκη για πολυεπίπεδη και πλήρως διασυνδεδεμένη αεράμυνα.

Με την κυβερνητική έγκριση να θεωρείται πλέον θέμα χρόνου, το ενδιαφέρον στρέφεται στην ταχύτητα με την οποία θα προχωρήσει η υλοποίηση του προγράμματος. Εφόσον το ΚΥΣΕΑ δώσει το «πράσινο φως» μετά τα μέσα Ιουλίου, θα ανοίξει ο δρόμος για την υπογραφή της διακρατικής συμφωνίας με το Ισραήλ και την έναρξη ενός προγράμματος που αναμένεται να μεταβάλει ουσιαστικά τις δυνατότητες της ελληνικής αεράμυνας.