Πανελλαδικές 2026: Ο σχολιασμός των θεμάτων σε Μαθηματικά και Αρχαία από το Φροντιστήριο ΒΟΛΛΑΡΗ – Ενδεικτικές απαντήσεις στο μάθημα της βιολογίας

Πανελλαδικές 2026: Το σχόλιο του Φροντιστηρίου ΒΟΛΛΑΡΗ για τα Μαθηματικά Προσανατολισμού

Τα σημερινά θέματα των Μαθηματικών Προσανατολισμού για τους υποψηφίους των Ομάδων Προσανατολισμού Θετικών Σπουδών και Οικονομίας – Πληροφορικής ήταν θέματα αυξημένης δυσκολίας και απαιτούσαν βαθιά κατανόηση της ύλης, συνδυαστική σκέψη και μεγάλη ευχέρεια στις πράξεις. Σε γενικές γραμμές, τα θέματα παρουσίασαν κλιμάκωση στη δυσκολία, ξεκινώντας από πιο προσιτά ερωτήματα και καταλήγοντας σε απαιτητικά σημεία, τα οποία απευθύνονταν κυρίως σε μαθητές που είχαν δουλέψει συστηματικά και σε βάθος όλη τη χρονιά.

Το Θέμα Α, που αφορούσε τη θεωρία, μπορεί να χαρακτηριστεί βατό, χωρίς ιδιαίτερες εκπλήξεις, εφόσον ο μαθητής είχε μελετήσει σωστά τους ορισμούς, τα θεωρήματα και τις βασικές αποδείξεις της ύλης.

Το Θέμα Β κινήθηκε σε γνώριμες μεθοδολογίες και εξέτασε βασικές γνώσεις Ανάλυσης. Ήταν θέμα στο οποίο ένας καλά προετοιμασμένος μαθητής μπορούσε να συγκεντρώσει σημαντικές μονάδες, με την προϋπόθεση ότι θα απέφευγε λάθη στις πράξεις και θα διατύπωνε σωστά τα συμπεράσματά του.

Το Θέμα Γ είχε μεγαλύτερες απαιτήσεις. Περιλάμβανε ερωτήματα που έλεγχαν την ικανότητα του μαθητή να συνδυάζει τεχνικές του Διαφορικού Λογισμού (μονοτονία, σύνολο τιμών, πλήθος ριζών, εφαπτομένη, ασύμπτωτες), να διαχειρίζεται σωστά συναρτήσεις και να οργανώνει τη λύση του με καθαρή μαθηματική σκέψη. Απαιτητικό κρίθηκε ιδιαίτερα το ερώτημα Γ3 με το επαγωγικό ολοκλήρωμα.

Το Θέμα Δ ήταν το πιο απαιτητικό μέρος των θεμάτων και απευθυνόταν σε πολύ καλά προετοιμασμένους μαθητές, με ουσιαστική κατανόηση της ύλης και ευχέρεια στη σύνθεση διαφορετικών μεθόδων. Τα Δ1 και Δ2 χαρακτηρίζονται προσιτά, ενώ τα Δ3 και Δ4 απαιτητικά για όσους στοχεύουν στην αριστεία. Τα τελευταία ερωτήματα απαιτούσαν σωστή στρατηγική, επιλογή κατάλληλων εργαλείων και ψυχραιμία.

Οι μαθητές που είχαν προετοιμαστεί συστηματικά και είχαν εξασκηθεί σε απαιτητικά συνδυαστικά θέματα μπορούσαν να ανταποκριθούν ικανοποιητικά. Αντίθετα, όσοι είχαν κενά στην ύλη ή αδυναμία στις πράξεις πιθανόν να δυσκολεύτηκαν, ιδιαίτερα στα Θέματα Γ και Δ.

Η Ομάδα των Μαθηματικών

• Καρανικόλος Σπύρος
• Πουρνού Άννα

Πανελλαδικές 2026: Το σχόλιο του Φροντιστηρίου ΒΟΛΛΑΡΗ για τα Αρχαία Ελληνικά

Τα φετινά θέματα στα Αρχαία Ελληνικά ήταν σαφή ως προς τη διατύπωση και χαρακτηρίζονταν από διαβαθμισμένη δυσκολία, απευθυνόμενα σε μαθητές που είχαν κατανοήσει καλά τη διδακτέα ύλη.

Το διδαγμένο κείμενο προερχόταν από τα «Ηθικά Νικομάχεια» του Αριστοτέλη (Ενότητα 13η) και δεν αναμενόταν να δυσκολέψει ιδιαίτερα έναν καλά προετοιμασμένο μαθητή. Οι ερωτήσεις κλειστού τύπου κρίνονται βατές, ενώ η πρώτη ερμηνευτική ερώτηση απαιτούσε την καταγραφή του τρόπου με τον οποίο γεννιούνται και φθείρονται οι τέχνες και οι αρετές, καθώς και της συμβολής του δασκάλου στη διαδικασία αυτή.

Το παράλληλο κείμενο προερχόταν από ομιλία του καθηγητή Μιχάλη Σταθόπουλου και ζητούσε από τους μαθητές να παρουσιάσουν τη συμπεριφορά και τις επιλογές του ατόμου στα πεδία της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Το αδίδακτο κείμενο ήταν δικανικός λόγος από το έργο του Λυσία «Περί του Σηκοῦ Ἀπολογία». Η μετάφραση χαρακτηρίζεται αυξημένης δυσκολίας, ενώ οι γραμματικές και συντακτικές ασκήσεις κάλυπταν ευρύ φάσμα γνώσεων, χωρίς όμως να αναμένεται να δυσκολέψουν ιδιαίτερα τους καλά προετοιμασμένους υποψηφίους.

Γενικά, τα θέματα κρίνονται βατά για μαθητές που έχουν κάνει την κατάλληλη προετοιμασία και δεν έκρυβαν ιδιαίτερες παγίδες.

Ομάδα Φιλολόγων Φροντιστηρίων ΒΟΛΛΑΡΗ

• Βολλάρη Εξακουστή
• Βολλάρης Ιωάννης
• Φαμέλου Βίκυ
• Θεοδωροπούλου Μάρω

—

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙΩΝ – ΕΣΠΕΡΙΝΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΛΥΚΕΙΩΝ

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΕΞΕΤΑΣΗΣ: 3 ΙΟΥΝΙΟΥ 2026

ΕΞΕΤΑΖΟΜΕΝΟ ΜΑΘΗΜΑ: ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΥ

ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤΩΝ

Α1.α.

1. Σωστό
2. Λάθος

Α1.β.αὐτοῖς: τὰ ἐν τοῖς συναλλάγμασι, τὰ έν τοῖς δεινοῖς, τὰ περὶ τὰς ἐπιθυμίας, τὰ περὶ τὰς ὀργάς

περὶ τὰς ἐπιθυμίας ἔχει καὶ τὰ περὶ τὰς ὀργάς

τούτων : τὰς ἐνεργείας

Β1. Ο Αριστοτέλης παραθέτει ένα επιπλέον επιχείρημα από τον χώρο της πόλης καθώς για τον Αριστοτέλη υπάρχει στενή σχέση μεταξύ ηθικής και πολιτικής ότι δηλαδή οι δίκαιοι γίνονται δίκαιοι πράττοντας μόνο δίκαιες πράξεις. Όμοια και οι σώφρονες και οι ανδρείοι. Με άλλα λόγια γίνεται κανείς ηθικός μόνο όταν πράττει ηθικά. Το επιχείρημα που φέρνει ως μαρτυρία («μαρτυρεῖ δὲ») εισάγεται με τον προσθετικό «καὶ» («καὶ τὸ γινόμενον») και αφορά το έργο των νομοθετών. Βασικός στόχος και επιδίωξή τους είναι να κάνουν τους πολίτες να αποκτήσουν την ηθική αρετή μέσω του εθισμού σε ανάλογες πράξεις και συμπεριφορές («οἱ γὰρ νομοθέται τοὺς πολίτας ἐθίζοντες ποιοῦσιν ἀγαθούς,…»). Στο επιχείρημα αυτό εντοπίζεται και η γενικότερη αντίληψη των αρχαίων Ελλήνων ότι το άτομο δεν λειτουργεί αποκλειστικά και μόνο για χάρη του εαυτού του, αλλά και για χάρη του κοινού καλού. Αποτελεί πάγια αντίληψη των αρχαίων Ελλήνων ότι ο νόμος δεν αποβλέπει απλώς στην αποτροπή και τιμωρία των παραβατικών συμπεριφορών, αλλά παιδαγωγεί διά βίου τους πολίτες και τους οδηγεί σε επαινετές συμπεριφορές. Αυτή είναι και η θέση του Αριστοτέλη: ὁ νομοθέτης οὐκ ἐᾷ τὰ φαῦλα πράττειν, τὰ δὲ καλὰ καὶ σπουδαῖα κελεύει (Ἠθικὰ Μεγάλα, 1.9.9.2-3, 1187a14-15). Με αυτό τον τρόπο ο νόμος λειτουργεί ως ισχυρός παράγοντας ενότητας και συνοχής μέσα στην κοινωνία. Έτσι και οι νομοθέτες λειτουργούν με βάση τον γνώμονα αυτό. Στην ουσία το επιχείρημα αυτό έχει ως εξής: αν οι ηθικές αρετές ήταν έμφυτες, όλες οι ενέργειες των νομοθετών να κάνουν τους πολίτες καλούς θα ήταν μάταιες, αφού όλοι θα γεννιόντουσαν με ή χωρίς αυτές και οποιαδήποτε προσπάθεια δεν θα μπορούσε να μεταβάλει αυτά τα χαρακτηριστικά. Έτσι αποδεικνύεται αφενός ότι οι ηθικές αρετές δεν υπάρχουν μέσα μας εκ φύσεως και αφετέρου ότι αυτές δεν αποκτώνται αλλιώς παρά μόνο με τη διαρκή άσκηση και την επανάληψη ηθικών πράξεων.

Ωστόσο, ο Αριστοτέλης επισημαίνει ότι κάποιοι νομοθέτες πετυχαίνουν τον στόχο τους και κατορθώνουν να βοηθήσουν τους πολίτες στην άσκηση της αρετής με τον τρόπο που πρέπει, ενώ κάποιοι άλλοι αποτυγχάνουν να ασκήσουν σωστά τους πολίτες στην αρετή. Γι’ αυτό, άλλωστε, και τα πολιτεύματα διακρίνονται σε καλά και λιγότερο καλά. (καὶ διαφέρει τούτῳ πολιτεία πολιτείας ἀγαθὴ φαύλης). Παρατηρείται, λοιπόν, ότι η λέξη «φαύλης» (που κανονικά «φαῦλος» σημαίνει κακός, ευτελής, ασήμαντος) χρησιμοποιείται εδώ με διαφορετική σημασία, έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στις αντιλήψεις του φιλοσόφου. Η αναφορά αυτή στη διάκριση των πολιτευμάτων φαίνεται, με την πρώτη ματιά, να μη σχετίζεται με το θέμα του κειμένου και να αποτελεί μια παρέκβαση. Κάτι τέτοιο, όμως, δεν ισχύει, καθώς στόχος του φιλοσόφου είναι να συνδέσει την αξία των πολιτευμάτων με την αρετή των πολιτών.Συγκεκριμένα, ο Αριστοτέλης δεν πιστεύει ότι υπάρχουν κακά πολιτεύματα,αφού πρωταρχικός στόχος όλων των νομοθετών, και άρα και των πολιτευμάτων μέσαστα οποία δρουν, είναι να κάνουν τους πολίτες ενάρετους ασκώντας τους στην ηθικήαρετή, προκειμένου να φτάσουν στον ύψιστο στόχο, την ευδαιμονία. Το κριτήριοδιάκρισης των πολιτευμάτων σε καλά και λιγότερο καλά αφορά τον βαθμό επιτυχίαςτου έργου των νομοθετών: όσο δηλαδή πιο κοντά στον στόχο τουςφτάνουν, να οδηγήσουν τους πολίτες στην ηθική αρετή, και άραστην ευδαιμονία, τόσο πιο καλό θεωρείται και το πολίτευμα.

Κύριοέργο των νομοθετών είναι να κάνουν, με τους νόμους, τους πολίτες ηθικούς,ενάρετους, να τους σταθεροποιήσουν στον δρόμο της αρετής για να είναι και ηπολιτεία αγαθή.Εντύπωση μας προκαλεί η σειρά των λέξεων στη φράση αυτή. Η κανονική σειράθα ήταν: «διαφέρει τούτῳ πολιτεία ἀγαθὴ πολιτείας φαύλης». Η ανωμαλία αυτήίσως να οφείλεται και πάλι στο γεγονός ότι τα κείμενα του Αριστοτέλη αποτελούνπροσωπικές σημειώσεις, που λειτουργούσαν βοηθητικά στο έργο της διδασκαλίας.Είναι, λοιπόν, εύλογο να εντοπίζουμε κάποια χαρακτηριστικά του προφορικού λόγου.

Ο Αριστοτέλης προσθέτει νέο επιχείρημα, με το οποίο δείχνειότι η αρετή είναι προϊόν εθισμού και η ποιότητά της εξαρτάται από την ποιότητα τουεθισμού που την προκαλεί. Η δημιουργία και ο εκφυλισμός της επίκτητης ιδιότηταςπροκύπτουν από αντίστοιχους λόγους και ποιότητα εθισμού. Έτσι γιασυγκεκριμένους λόγους και με την κατάλληλη άσκηση οι άνθρωποι κατακτούν τηναρετή και ακριβώς για τους αντίθετους λόγους και με την ακατάλληλη άσκηση ηαρετή εκφυλίζεται. Ο Αριστοτέλης εννοεί μάλλον μια διαδικασία «δόμησης»και «αποδόμησης» της αρετής ενισχύοντας τη θέση του για τονεπίκτητο χαρακτήρα της. Τα ρήματα «γίνεται-φθείρεται» μαςπαραπέμπουν στο θεμελιώδες αντιθετικό ζεύγος της φιλοσοφικής σκέψης «γένεσις-φθορά».

Με τη χρήση αναλογικής απόδειξης ὁμοίως δὲ καὶ τέχνη· συνεχίζει, για να δείξει ότι το ίδιο συμβαίνει και στις τεχνικές εργασίες. τέχνη: σύνολο γνώσεων και δεξιοτήτων που επιτρέπουν στον συγκεκριμένο κάτοχό τους να παράγει μορφές, τεχνικά δημιουργήματα. Υπό αυτήν την έννοια, δηλώνει ο Αριστοτέλης, η τέχνη μιμείται τη φύση· κοινός παράγοντας που τις συνδέει είναι η ύπαρξη κάποιας δημιουργικής λογικής. Έτσι, τεχνίτης δεν είναι μόνο ο καλλιτέχνης αλλά γενικότερα ο δημιουργός, και προϊόντα της τέχνης όχι μόνο τα καλλιτεχνικά έργα αλλά όλα τα δημιουργήματα του τεχνίτη. Χρησιμοποιεί τα ίδια παραδείγματα, που χρησιμοποίησε και στην προηγούμενηενότητα, αυτά του οικοδόμου και του κιθαριστή γενικεύοντας («οἱ λοιποὶ πάντες»). Διευκρινίζει με αυτά ότι η απόκτηση μιαςδεξιότητας προϋποθέτει την εξάσκηση του ανθρώπου στοπεριεχόμενο της δεξιότητας που επιθυμεί να αποκτήσει. Έτσι, ανκάποιος αποφάσισε να γίνει οικοδόμος, η άσκησή του δεν μπορεί παρά να είναι στηνοικοδομική τέχνη. Το ίδιο και εκείνος που θέλει να γίνει κιθαριστής, θα ασκηθεί στοπαίξιμο της κιθάρας. Όμως απλώς η οποιαδήποτε εξάσκηση για την απόκτηση μιαςδεξιότητας δεν οδηγεί στο ίδιο αποτέλεσμα, αλλά η ποιότητα τηςεξασκήσεως, που προηγείται, καθορίζει την ποιότητα τηςαποκτημένης δεξιότητας. Σε αυτό ακριβώς αναφέρεται η συνέχιση τουπαραδείγματος από τον Αριστοτέλη.

Στην προηγούμενη ενότητα ο Αριστοτέλης χρησιμοποιώντας τα παραδείγματα των οικοδόμων και των κιθαριστών είχε υποστηρίξει ότι οι ηθικές αρετές κατακτώνται με τον εθισμό. Σ’ αυτή την ενότητα χρησιμοποιώντας τα ίδια παραδείγματα προσθέτει ένα νέο στοιχείο-επιχείρημα: τη σημασία της καλής («εὖ») και της κακής («κακῶς») άσκησης στην ποιότητα της αποκτημένης επίκτητης ιδιότητας. Δεν αρκεί, λοιπόν, απλώς να εξασκούμαστε σε μια οποιαδήποτε πράξη, αλλά να εξασκούμαστε σε καλές και σωστές πράξεις. Αυτό το βλέπουμε και στις τέχνες, αλλά και στις ηθικές αρετές. Θα γίνουμε καλοί οικοδόμοι, όχι αν απλώς οικοδομούμε συνεχώς, αλλά μόνο αν εξασκηθούμε στο σωστό χτίσιμο, και καλοί κιθαριστές, όχι αν απλώς παίζουμε συνεχώς κιθάρα, αλλά μόνο αν εξασκηθούμε στο σωστό παίξιμο της κιθάρας. Με τη χρήση του «επαγωγικού παραδείγματος» ο Αριστοτέλης δείχνει ότι στην πράξη η ποιότητα της άσκησης και της μαθητείας προσδιορίζει την ποιότητα της επίκτητης ιδιότητας. Έτσι φαίνεται να αποδέχεται ότι η ποιότητα άσκησης και η ποιότητα της επίκτητης ιδιότητας συνδέονται με σχέση αιτίου αποτελέσματος. Με τη σκέψη αυτή ο Αριστοτέλης επιχειρεί να αποδείξει ότι η ηθική αρετή προϋποθέτει τον εθισμό και η ποιότητα της ηθικής αρετής είναι ανάλογη της ποιότητας του εθισμού. Θα γίνουμε λοιπόν ηθικά ενάρετοι, μόνο αν εξασκηθούμε σε ηθικά ενάρετες πράξεις σύμφωνα με τους κανόνες της τέλειας αρετής.

Η ενότητα κλείνει με την επισήμανσητου Αριστοτέλη ότι για την καλλιέργεια της ηθικής αρετής απαραίτητηκρίνεται η συμβολή του διδάσκοντος και της διδασκαλίας, τηςεκπαίδευσης γενικότερα, γιατί η ηθική ποιότητα του κάθε ανθρώπου προκύπτει όχιαπλώς από την άσκηση, αλλά από την ποιότητα της άσκησης που έχει προηγηθεί. Οδάσκαλος θα δώσει τον προσανατολισμό του ορθού εθισμού διδάσκοντας τουςκανόνες της αρετής, τους τρόπους εφαρμογής τους και εκπαιδεύοντας στην ορθήάσκηση. Ο δάσκαλος είναι αυτός που παρακολουθεί και καθοδηγεί τους ανθρώπουςστον σωστό εθισμό. Το ίδιο απαραίτητος είναι ο δάσκαλος και στις τέχνες, διότι αυτός θα διδάξει τον ασκούμενο σε μια τέχνη τους κανόνες της και τον σωστό τρόποεφαρμογής τους.

Αυτός ακριβώς είναι και ο ρόλος του νομοθέτη στην πόλη: αποτελεί τον δάσκαλο των πολιτών, ο οποίος χρησιμοποιώντας τα σωστά μέσα, δηλαδή τουςσωστούς νόμους, θα διδάξει τους πολίτες τι είναι δίκαιο και τι άδικο, θα ορίσει τουςκανόνες της δίκαιης και ηθικής συμπεριφοράς μέσα στην πόλη και θα τους οδηγήσειστην κατάκτηση των ηθικών αρετών και, άρα, στην ευδαιμονία. Επομένως,καταλήγουμε και πάλι στο συμπέρασμα ότι οι ηθικές αρετές δεν είναι έμφυτες, αφού στην αντίθετη περίπτωση ο ρόλος του δασκάλου θα ήταν μάταιος. Αντίθετα, οι ηθικές αρετές κατακτώνται με τη σωστή άσκηση, με τη διαρκή επανάληψη ηθικών πράξεων.

Β2. Στο παράλληλο κείμενο του Μιχάλη Σταθόπουλου παρουσιάζονται η συμπεριφορά και οι επιλογές του ατόμου ως έκφραση της δικαιοσύνης, της επιείκειας και της κοινωνικής αλληλεγγύης. Ο άνθρωπος καλείται να κατανοεί την οπτική του άλλου, να σέβεται τις ανάγκες του και να τον στηρίζει όταν χρειάζεται. Η δίκαιη συμπεριφορά αποτελεί ηθική στάση που διαπερνά όλες τις εκφάνσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας, από τις προσωπικές και επαγγελματικές σχέσεις έως τις πολιτικές και διεθνείς σχέσεις.

Στο απόσπασμα «Οὕτω δὴ … ἄδικοι», ο Αριστοτέλης υποστηρίζει ότι η συμπεριφορά και οι επιλογές του ατόμου διαμορφώνουν τον χαρακτήρα του. Συγκεκριμένα, μέσα από τις συναλλαγές και τις σχέσεις με τους άλλους ανθρώπους οι άνθρωποι γίνονται είτε δίκαιοι είτε άδικοι («πράττοντες γὰρ τὰ ἐν τοῖς συναλλάγμασι τοῖς πρὸς τοὺς ἀνθρώπους γινόμεθα οἳ μὲν δίκαιοι οἳ δὲ ἄδικοι»).

Κοινό σημείο των δύο κειμένων είναι ότι η συμπεριφορά του ατόμου στις σχέσεις του με τους άλλους καθορίζει τόσο την προσωπική του ποιότητα όσο και την εύρυθμη λειτουργία της κοινωνίας. Ωστόσο, στο παράλληλο κείμενο δίνεται έμφαση στο περιεχόμενο της δίκαιης συμπεριφοράς (κατανόηση, επιείκεια, αλληλεγγύη), ενώ στο αριστοτελικό κείμενο τονίζεται ότι οι επαναλαμβανόμενες πράξεις και οι επιλογές του ατόμου το καθιστούν δίκαιο ή άδικο.

Β3.

1. Λάθος
2. Λάθος
3. Σωστό
4. Σωστό
5. Λάθος

Β4.

Ρυπογόγος :  γινόμενον, γίνεται

Ανάθεση :  νομοθέται

Ένδεια :  ἔδει

Ξέφρενος  : σώφρονες

Διάστρεμμα :  ἀναστρέφεσθαι

Γ1.

Επομένως ποιος θα τολμούσε, επειδή έτσι έχουν αυτά, να επιχειρήσει τέτοιου είδους πράγματα; Μου φαίνεται ότι είναι φοβερό εσείς, στους οποίους η πόλη όλο τον χρόνο έχει επιβάλλει να φροντίζετε τα ιερά ελαιόδεντρα, ούτε ποτέ ως τώρα με έχετε τιμωρήσει επειδή εργάστηκα παράνομα , ούτε επειδή τα αφάνισα με στείλατε στον κίνδυνο, και ούτε όποιος τυχαίνει να καλλιεργεί αυτόν κάπου κοντά ούτε να έχει εκλεγεί επιμελητής (υπεύθυνος), ούτε έχοντας ηλικία γνωρίζουν για τέτοια πράγματα, να με καταγγείλει επειδή αφάνισα τα ιερά ελαιόδεντρα από τη γη.

Γ2.

Ο ομιλητής υποστηρίζει την αθωότητά του σχετικά με την κοπή της ιερής ελιάς με διάφορα επιχειρήματα. Αρχικά, τονίζει πως εν είχε σκοπό να παρανομήσει, θα το έκανε την περίοδο που κυβερνούσαν οι Τριάκοντα τύραννοι, αφού τότε οι πολίτες είχαν ευκαιρίες να προβούν σε παρανομίες ( τῷ βουλομένῳ τότε μᾶλλον ἐξὸν ἀδικεῖν ἢ νυνί.) και να παραμένουν ατιμώρητοι. Ακόμα και τότε, ενώ είχε τη δυνατότητα, δεν διέπραξε το αδίκημα της κοπής, ούτε κάποιο άλλο αδίκημα (ἐγὼ τοίνυν οὐδ᾽ ἐν ἐκείνῳ τῷ χρόνῳ οὔτε τοιοῦτο οὔτε ἄλλο οὐδὲν κακὸν ποιήσας φανήσομαι.). Ισχυρίζεται πως δεν θα απομάκρυνε ποτέ το ιερό δέντρο από το χωράφι, καθώς γνωρίζει ότι αυτοί που είναι επιφορτισμένοι με την υποχρέωση να το φυλούν βρίσκονται σε κατάσταση διαρκώς επαγρύπνησης (ὑμῶν οὕτως ἐπιμελομένων ἐκ τούτου τὴν μοριὰν). Μάλιστα, θεωρεί αδιανόητο να επιχειρήσει να απομακρύνει το ιερό ελαιόδεντρο από ένα χωράφι στο οποίο δεν υπήρχε κανένα άλλο δέντρο παρά μόνο ένας κορμός ιερού ελαιόδεντρου (ἐν ᾧ δένδρον μὲν οὐδὲ ἕν ἐστι, μιᾶς δὲ ἐλάας σηκός), αφού θα τον έβλεπαν όλοι, ιδίως από τη στιγμή που το χωράφι περιβάλλετε περιμετρικά από δρόμο, γύρω από το οποίο κατοικούν και από τις δύο πλευρές γείτονες, δεν έχει περίφραξη και είναι ορατό από παντού (κυκλόθεν δὲ ὁδὸς περιέχει, ἀμφοτέρωθεν δὲ γείτονες περιοικοῦσιν, ἄερκτον δὲ καὶ πανταχόθεν κάτοπτόν ἐστιν;). Τέλος, επισημαίνει πως είναι παράδοξο να μην του έχει επιβληθεί οποιοδήποτε πρόστιμο από τους άνδρες τους οποίους η πόλη έχει αναθέσει την ευθύνη της προστασίας των ιερών ελαιόδενδρων, γιατί καλλιέργησε στο χώρο γύρω από αυτές, ή να μην έχει παραπεμφθεί σε δίκη γιατί έκλεψε κάποιο ιερό δένδρο (ὑμᾶς μέν, οἷς ὑπὸ τῆς πόλεως τὸν ἅπαντα χρόνον προστέτακται τῶν μοριῶν ἐλαῶν ἐπιμέλεσθαι, μήθ᾽ ὡς ἐπεργαζόμενον πώποτε ζημιῶσαί ‹με› μήθ᾽ ὡς ἀφανίσαντα εἰς κίνδυνον καταστῆσαι). Δεν του είχε επιβάλλει μήνυση κάποιος κατήγορος ούτε είχε κάποια κοντινή καλλιέργεια ούτε είχε οριστεί υπεύθυνος από την πολιτεία για την επίβλεψη των δένδρων ούτε είναι σε κατάλληλη ηλικία ώστε να γνωρίζει τέτοια ζητήματα (τοῦτον δ᾽ ὃς οὔτε γεωργῶν ἐγγὺς τυγχάνει οὔτ᾽ ἐπιμελητὴς ᾑρημένος οὔθ᾽ ἡλικίαν ἔχων εἰδέναι περὶ τῶν τοιούτων, ἀπογράψαι με ἐκ τῆς γῆς μοριὰν ἀφανίζειν.).

Γ3.α.

τοῦτον :  τούτους

ὃς : οἵ

γεωργῶν :  γεωργοῦντες

τυγχάνει : τυγχάνουσι

ἐπιμελητὴς : ἐπιμεληταί

ᾑρημένος: ᾑρημένοι

Γ3.β. διαβεβλημένος:  διαβλήθητι

ἀφανίζειν: ἀφανιεῖν

φησιν: φαίη

περιωκοῦσι: περιᾠκουν

Γ4. α.

οὔσης : επιρρηματική χρονική μετοχή (που δηλώνει το σύγχρονο) με υποκείμενό της το «δημοκρατίας» γενική απόλυτη

ἀδικεῖν :  είναι υποκείμενο στο απρόσωπο ρήμα «ἐξῆν», τελικό απαρέμφατο, (ετεροπροσωπία)

ἐμαυτῷ :  δοτική αντικειμενική στο κακονούστατος

ἐλαῶν :  αντικείμενο στο τελικό απαρέμφατο ἐπιμελεῖσθαι

ὡς ἀφανίσαντα :  επιρρηματική αιτιολογική μετοχή, υποκειμενικής αιτιολογίας (συνοδεύεται από το ὡς) και είναι συνημμένη στο εννοούμενο «με»

ἐπιμελητὴς : είναι κατηγορούμενο στο υποκείμενο ὃς από τη μετοχή ᾑρημένος

Γ4. β.          

Υπόθεση: «εἰ μὴ … κακονούστατος ἦν» (εἰ + οριστ. παρατατικού).

Απόδοση: «πῶς ἂν … ἐπεχείρησα» (δυνητική οριστική).

Είδος: δηλώνει το αντίθετο του πραγματικού.

Μετατροπή στο προσδοκώμενο (ἐάν + υποτακτική / οριστ. μέλλοντα): «Πῶς δ’, ἐὰν μὴ πάντων ἀνθρώπων ἐμαυτῷ κακονούστατος ὦ, … τὴν μορίαν ἐπιχειρήσω ἀφανίζειν τοῦ χωρίου;»

—

                     Ενδεικτικές απαντήσεις στο μάθημα της βιολογίας

ΘΕΜΑ Α
Α1: γ
Α2: γ
Α3: β
Α4: γ
Α5: δ

ΘΕΜΑ Β
Β1. 1- β
2-γ
3-β
4-β
5-α
6-γ
Β2. α) Σελ.38 τεύχος β ορισμός γενετικού κώδικα
β) Σελ.22 τεύχος β << Στο ηλεκτρονικό μικροσκόπιο… των ιστονών.>>
γ) Σελ. 129 τεύχος β ορισμός χαρτογράφησης
Β3. Μηχανισμοί γενετικής ποικιλομορφίας: ανεξάρτητος συνδυασμός ομόλογων χρωμοσωμάτων, επιχιασμός, μεταλλάξεις, γονιμοποίηση γαμετών
Σελ. 145 β τεύχος<< Μερικοί από τους συνδυασμούς γονιδίων …. γνωρισμάτων>>.
Β4. Σελ.65 β τεύχος << Στα πλαστίδια ανήκουν… και στους καρπούς>>.

ΘΕΜΑ Γ
Γ1. Τα γονίδια βρίσκονται σε διαφορετικά ζεύγη ομολόγων και
αν ΧΑ: σύνθεση ενζύμου Ε1 για κόκκινη χρωστική και Χα: έλλειψη ενζύμου Ε1
Β: σύνθεση ενζύμου Ε2 για κίτρινη χρωστική και β: έλλειψη ενζύμου Ε2 τότε
P: Χα Χα ΒΒ (Χ ) ΧΑ Υ ββ
Γαμέτες: Β Χα β ΧΑ, βΥ
F1: ΧΑ ΧαΒβ, Χα ΥΒβ
Πορτοκαλί θηλυκά και κίτρινα αρσενικά οπότε απορρίπτεται
Έστω Α: σύνθεση ενζύμου Ε1 και α: έλλειψη ενζύμου και Β: σύνθεση ενζύμου Ε2 και β: έλλειψη ενζύμου
P: ααββ (Χ ) ΑΑ ββ
Γαμέτες: αΒ Αβ
F1: ΑαΒβ όλοι πορτοκαλί Δεκτό
Όμως στην F2 προκύπτει η αναλογία 9:3:3:1 ανεξαρτήτως φύλου οπότε απορρίπτεται.
Τελικά το γονίδιο για το ένζυμο Ε1 είναι αυτοσωμικό και το γονίδιο για το ένζυμο Ε2 φυλοσύνδετο
Γ2. P: αα ΧΒ ΧΒ (Χ ) ΑΑΧβ Υ
Γαμέτες: α ΧΒ Α Χβ, ΑΥ
F1:Αα ΧΒ Χβ, ΑαΧΒ Υ
Γ3. Μη αναμενόμενο φαινότυπο παρουσιάζουν τα άτομα ΙΙΙ4 και ΙΙΙ1. Στη φυλοσύνδετη υπολειπόμενη κληρονομικότητα η μητέρα καθορίζει τους αρσενικούς απόγονους και δεν μπορεί να προκύψει αρσενικός φυσιολογικός από πάσχουσα μητέρα. Επιπλέον για να πάσχει το θηλυκό θα είναι ομόζυγο οπότε θα έπρεπε να έχει κληρονομήσει το παθολογικό αλληλόμορφο από τον πατέρα ο οποίος θα έπασχε.

Γ4 Έστω ΧΜ: φυσιολογικό και Χμ: ασθένεια
ΙΙΙ1: Χμ Χ- και ΙΙ4: ΧΜΧμΥ Όταν ο ανιχνευτής Α υβριδοποιεί 2 φορές υπάρχουν2 Χ φυλετικά, ενώ για να υπάρχει το παθολογικό γονίδιο 1 φορά στο Χ φυλετικό ο ανιχνευτής Β πρέπει να ανιχνεύει 2 φορές γιατί τα μεταφασικά χρωμοσώματα είναι διπλασιασμένα.
Γ5. ΙΙΙ1: Χμ Χ- Δομική χρωμοσωμική ανωμαλία όπως έλλειψη τμήματος χρωμοσώματος Χ πατρικής προέλευσης με τη γενετική θέση λόγω μετατόπισης στον πατέρα
ΙΙ4: ΧΜΧμΥ Γονιμοποίηση φυσιολογικού ωαρίου Χμ από ανώμαλο σπερματοζωάριο ΧΜΥ με λάθος στην πρώτη μειωτική που δε διαχωρίστηκαν τα ομόλογα χρωμοσώματα.
Δ1. α Ι: 5΄- 3΄ από αριστερά προς τα δεξιά
ΙΙ: 5΄-3΄ από δεξιά προς τα αριστερά
β. Για το γονίδιο Α κωδική η πάνω
Για το γονίδιο Β κωδική η κάτω
γ. Ασυνεχές το γονίδιο Β
Δ2. Με την αναστροφή δεν επηρεάζεται η αλληλουχία των κωδικονίων και των δύο γονιδίων, όμως η κωδική του κάθε γονιδίου θα έχει το 5 άκρο της στον υποκινητή του άλλου γονιδίου. Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα το γονίδιο Β να εκφράζεται αφού ο υποκινητής ΥΑ οδηγεί σε συνεχή έκφραση αλλά ο υποκινητής ΥΒ δε θα οδηγεί σε έκφραση το γονίδιο Α γιατί δεν αναγνωρίζεται αυτός ο υποκινητής χωρίς το μεταγραφικό παράγοντα ΜΑ.
Δ3. Θα χρησιμοποιηθούν οι ΠΕ Ι και ΠΕΙΙ που δημιουργούν μονόκλωνα άκρα πριν το κωδικόνιο έναρξης και μετά το κωδικόνιο λήξης του γονιδίου και μπορεί να ενσωματωθεί με τον κατάλληλο προσανατολισμό ώστε να εκφραστεί δίπλα από τον υποκινητή του πλασμιδίου. Δε θα επηρεαστεί το γονίδιο ανθεκτικότητας στο αντιβιοτικό.
Δ4. Το πεπτίδιο δε θα είναι λειτουργικό γιατί θα εκφραστεί το εσώνιο αφού τα βακτήρια δε διαθέτουν μηχανισμούς ωρίμανσης.
Επιμέλεια απαντήσεων: Ανδρεοπούλου Κωνσταντίνα
Βιολόγος

Σχολιασμός θεμάτων: Τα θέματα στο μάθημα της βιολογίας στο οποίο εξετάστηκαν σήμερα οι υποψήφιοι του τομέα υγείας κρίνονται αρκετά απαιτητικά και σαφώς μεγαλύτερων απαιτήσεων αν συγκριθούν με τα περσινά. Απευθύνονταν όχι μόνο σε μαθητές που είχαν οργανώσει με αποτελεσματικότητα και μεθοδικότητα το διάβασμά τους όλη τη χρονιά αλλά και σε υποψήφιους με κριτική ικανότητα και εμβάθυνση στην ύλη. Στα δύο πρώτα θέματα θα είναι αρκετοί αυτοί που ανταποκρίθηκαν χωρίς μεγάλη δυσκολία αλλά ήδη από το ζητούμενο Γ1 αυξάνονται οι απαιτήσεις , με ίσως το δυσκολότερο ζητούμενο το Δ2.

Ακολούθησε τα Ηλειακά Νέα στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις

Παρόμοια Άρθρα:

Με λαμπρότητα οι εκδηλώσεις για την εορτή του Αγίου Ελευθερίου στον ομώνυμο Ιερό Ναό Εμπορικός Σύλλογος Ήλιδας – Κλειστά τα καταστήματα την Κυριακή Αυλαία με διπλή παράσταση για το «ΨΥΛΛΟΙ ΣΤ’ ΑΥΤΙΑ» από την Ομάδα Θεάτρου «ΠΡΟΣΚΗΝΙΟ»