Εκτεταμένες παραβάσεις της κοινοτικής νομοθεσίας για τη συλλογή και επεξεργασία λυμάτων σε εκατοντάδες οικισμούς της Ελλάδας, διαπιστώνει το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Συγκεκριμένα με απόφαση που εκδόθηκε στις 4 Ιουνίου 2026, το Δικαστήριο δικαιώνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην προσφυγή της κατά της Ελλάδας, κρίνοντας ότι η χώρα δεν έχει συμμορφωθεί με βασικές υποχρεώσεις της Οδηγίας για τα αστικά λύματα, παρ’ ότι οι σχετικές προθεσμίες είχαν εκπνεύσει πάνω από δύο δεκαετίες, σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα ήδη από το 1998, το 2000 και το 2005!

Η καταδικαστική απόφαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα καλείται να αντιμετωπίσει ένα νέο κύμα επενδυτικών αναγκών στις υποδομές λυμάτων και στην επαναχρησιμοποίηση νερού. Η συγκεκριμένη απόφαση δημιουργεί νέα δεδομένα και ουσιαστικά υποχρεώνει τόσο το υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, όσο και τις Δημοτικές και Περιφερειακές αρχές να ξεκινήσουν άμεσα έργα.

Οικισμοί που δεν διαθέτουν επαρκή δίκτυα αποχέτευσης – Οι «πρωταθλήτριες» Περιφέρειες

Στον πυρήνα της απόφασης βρίσκεται η διαπίστωση ότι 153 οικισμοί άνω των 2.000 ισοδύναμων κατοίκων δεν διέθεταν κατά τον κρίσιμο χρόνο αξιολόγησης επαρκή δίκτυα αποχέτευσης. Το Δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία δεν αρκείται στην ύπαρξη βόθρων ή μεμονωμένων συστημάτων συλλογής λυμάτων. Η βασική υποχρέωση των κρατών-μελών είναι η δημιουργία ολοκληρωμένων δικτύων αποχέτευσης, τα οποία συλλέγουν τα λύματα και τα οδηγούν σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας.

Σύμφωνα με την απόφαση, η Ελλάδα δεν κατόρθωσε να αποδείξει κάτι τέτοιο για τους επίμαχους οικισμούς. Αντιθέτως, το γεγονός ότι σε πολλές από αυτές τις περιοχές βρίσκονται σε εξέλιξη έργα αποχέτευσης θεωρήθηκε από το Δικαστήριο ως έμμεση παραδοχή ότι τα έργα είναι αναγκαία και περιβαλλοντικά ωφέλιμα.

Στο επίκεντρο της απόφασης βρίσκονται οι ελλείψεις σε δίκτυα αποχέτευσης, βιολογικούς καθαρισμούς και συστήματα επεξεργασίας λυμάτων σε δεκάδες περιοχές της ηπειρωτικής και νησιωτικής Ελλάδας. Παραβάσεις καταγράφονται και στις 13 Περιφέρειες της χώρας και σε πλήθους δήμων. Ωστόσο πρωταθλήτρια είναι η Περιφέρεια Αττικής, ακολουθεί η Κεντρική Μακεδονία, ενώ σημαντικά νούμερα παρουσιάζουν οι Περιφέρειες Στερεάς Ελλάδας, Θεσσαλίας και Πελοποννήσου.

Οι «πρωταθλήτριες» Περιφέρειες

Οι παραβάσεις, όπως καταγράφονται εντός των παρενθέσεων, ανά Περιφέρεια της Χώρας είναι:

— Αττική (31)

— Κεντρική Μακεδονία (28)

— Στερεά Ελλάδα (24)

— Θεσσαλία (14)

— Πελοπόννησος (13)

— Δυτική Ελλάδα (11)

— Ανατολική Μακεδονία-Θράκη (8)

— Ηπειρος (7)

— Νότιο Αιγαίο (6)

— Βόρειο Αιγαίο (6)

— Κρήτη (3)

— Δυτική Μακεδονία (1)

— Ιόνια Νησιά (1)

Στη λίστα περιλαμβάνονται δεκάδες περιοχές της Αττικής, όπως ο Γέρακας, τα Γλυκά Νερά, η Παλλήνη, η Παιανία, τα Σπάτα, η Ανάβυσσος, η Σαρωνίδα, η Παλαιά Φώκαια, ο Διόνυσος, η Σταμάτα και η Ροδόπολη, Χαλκούτσι αλλά και οικισμοί σε όλη τη χώρα όπως η Αίγινα, η Ιθάκη, η Τήνος, η Σύμη, η Ύδρα, η Σάμος, η Κάρυστος, το Κρανίδι, το Λεωνίδιο, η Μεγαλόπολη, η Νεμέα, η Παραμυθιά, ο Πολύγυρος, η Νιγρίτα, η Αριδαία, η Σιάτιστα και δεκάδες ακόμη περιοχές.

Ειδικότερα, διαπιστώνει παραβάσεις που αφορούν 153 οικισμούς χωρίς επαρκή δίκτυα αποχέτευσης. Συγκεκριμένα, πρόκειται για τους οικισμούς:

Αγία Βαρβάρα, Αγία Μαρίνα Κορωπίου, Αγία Παρασκευή, Αγιάσος, Άγιοι Θεόδωροι, Αγιόκαμπος, Άγιος Κήρυκος, Άγιος Κωνσταντίνος, Άγιος Νικόλαος (EL24201702), Άγιος Στέφανος, Άδενδρο, Αιάντειο, Αίγινα, Αλίαρτος, Αμπελάκια, Αμπελώνας, Αμφίκλεια, Ανάβυσσος, Άνοιξη, Αντιμάχεια, Απολλωνία, Αριδαία, Αρκίτσα, Αρναία, Αρχάγγελος, Άσσος, Αστακός, Άστρος, Αταλάντη, Αυλώνας, Αφάντου, Βαθύ, Βάρδα, Βασιλικά, Βασιλικό, Βελίκα, Βέλο, Βρασνά, Βραχάτι, Βραχναίικα, Γαλαξίδι, Γαλατάδες, Γαργαλιάνοι, Γαστούνη‑Βαρθολομιό, Γέρακας, Γλυκά Νερά, Γουμένισσα, Δήλεσι, Διακοπτό, Διόνυσος, Δομοκός, Δροσιά (EL24200401), Δροσιά (EL30007701), Ερέτρια, Ζαγκλιβέρι, Ζαγορά, Ζαρός, Ζευγολατειό, Ηράκλεια, Θεσπιές, Ίασμος, Ιθάκη, Ιστιαία, Καινούργιο, Καλύβες Χαλκιδικής, Καλύβια Θορικού (Λαγονήσι), Καναλλάκι, Καπανδρίτι, Κάρυστος, Καρυώτισσα, Κατοχή, Κάτω Σωτηρίτσα, Κένταυρος, Κεραμωτή, Κέφαλος, Κίτσι, Κομπότι, Κόνιτσα, Κόπανος, Κρανέα Ελασσόνας, Κρανίδι, Κρυονέρι, Κυριάκιο, Λαγυνά, Λάρδος, Λεβίδι, Λέχαιο, Λεωνίδιο, Λιβανάτες, Λιμενάρια, Λόγγος, Λούρος, Λουτρά Αιδηψού, Μαραθώνας, Μαρκόπουλο Ωρωπού, Μαρτίνο, Μεγάλη Παναγιά, Μεγαλόπολη, Μελίκη, Μενίδι, Μοίρες, Μουζάκι, Μώλος, Νέα Αγχίαλος, Νέα Βύσσα, Νέα Ζίχνη, Νέα Παλάτια, Νέα Στύρα, Νεάπολη (EL43200601), Νεμέα, Νέο Σούλι, Νεοχώρι, Νεοχώριο, Νιγρίτα, Νίκαια, Ορχομενός, Παιανία, Παλαιά Φώκαια, Παλαμάς, Παλλήνη, Παναιτώλιο, Παραλία Αυλίδας, Παραμυθιά, Πατητήρι, Πέλλα, Πλάκα Δήλεσι, Πολίχνιτος, Πολύγυρος, Ποτός, Ροδολίβος, Ροδόπολη, Σάμος, Σάππες, Σαρωνίδα, Σελήνια, Σελιανίτικα, Σιάτιστα, Σιδηρόκαστρο, Σοχός, Σπάτα, Σπέτσες, Σταμάτα, Σταυρός, Σύβοτα, Συκούριο, Σύμη, Τήνος, Τυχερό, Ύδρα, Φανάρι, Χαλκηδόνα, Χαλκούτσι και Ψαχνά.

Οι «πρωταθλητές» Δήμοι

Σε σχέση με τους δήμους, «πρωταθλητές» είναι οι:

-Διονύσου με έξι οικισμούς

-Ωρωπού με πέντε

-Σαρωνικού και Λοκρών με τέσσερις

-Αιγιαλείας, Αγιάς, Βόλβης, Λαγκαδά, Πέλλας, Ρόδου, Βέλου-Βόχας και Χαλκιδέων με τρεις.

Δείτε αναλυτικά την λίστα των οικισμών ανά Δήμο και Περιφέρεια ΕΔΩ.

Οικισμοί που δεν εξασφαλίζουν την απαιτούμενη επεξεργασία των λυμάτων

Επίσης στην απόφαση καταγράφονται και 143 οικισμοί στους οποίους δεν εξασφαλιζόταν η απαιτούμενη επεξεργασία των λυμάτων. Ειδικότερα το Δικαστήριο έκρινε ότι στους συγκεκριμένους οικισμούς δεν εξασφαλιζόταν η απαιτούμενη δευτεροβάθμια ή ισοδύναμη επεξεργασία πριν από την απόρριψη των λυμάτων στο περιβάλλον.

Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι ακόμη και όπου υπήρχαν δίκτυα συλλογής, δεν διασφαλιζόταν πάντα ότι τα λύματα οδηγούνται σε κατάλληλες εγκαταστάσεις επεξεργασίας με την απαιτούμενη δυναμικότητα και απόδοση. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαιτεί τα λύματα να υποβάλλονται σε βιολογική επεξεργασία και να πληρούν συγκεκριμένα ποιοτικά χαρακτηριστικά πριν επιστρέψουν στο περιβάλλον.

Ειδικότερα πρόκειται για τους οικισμούς:

Αγία Βαρβάρα, Αγία Μαρίνα Κορωπίου, Αγία Παρασκευή, Αγιάσος, Αγιόκαμπος, Άγιος Κήρυκος, Άγιος Κωνσταντίνος, Άγιος Στέφανος, Άδενδρο, Αιάντειο, Αίγινα, Αλίαρτος, Αμπελάκια, Αμπελώνας, Αμφίκλεια, Άμφισσα, Ανάβυσσος, Άνοιξη, Αντιμάχεια, Απολλωνία, Αριδαία, Αρκίτσα, Αρναία, Άσσος, Αταλάντη, Αυλώνας, Αφάντου, Βαθύ, Βάρδα, Βασιλικά, Βελίκα, Βέλο, Βρασνά, Βραχάτι, Βραχναίικα, Γαλατάδες, Γαργαλιάνοι, Γαστούνη‑Βαρθολομιό, Γλυκά Νερά, Γουμένισσα, Δήλεσι, Διόνυσος, Δομοκός, Δροσιά (EL24200401), Δροσιά (EL30007701), Ερέτρια, Ζαγκλιβέρι, Ζαγορά, Ζαρός, Ζευγολατειό, Ηράκλεια, Θεσπιές, Ίασμος, Ιθάκη, Ιστιαία, Καινούργιο, Καλύβες Χαλκιδικής, Καλύβια Θορικού (Λαγονήσι), Καναλλάκι, Καπανδρίτι, Καρυώτισσα, Κατοχή, Κάτω Σωτηρίτσα, Κένταυρος, Κέφαλος, Κεραμωτή, Κίτσι, Κομπότι, Κόνιτσα, Κόπανος, Κρανέα Ελασσόνας, Κρανίδι, Κρυονέρι, Κυριάκιο, Λαγυνά, Λάρδος, Λεβίδι, Λέχαιο, Λεωνίδιο, Λιβανάτες, Λιμενάρια, Λούρος, Λουτρά Αιδηψού, Λυγουριό, Μαραθώνας, Μαρκόπουλο Ωρωπού, Μαρτίνο, Μεγάλη Παναγιά, Μεγαλόπολη, Μελίκη, Μενίδι, Μοίρες, Μουζάκι, Μώλος, Νέα Βύσσα, Νέα Ζίχνη, Νέα Παλάτια, Νέα Στύρα, Νεάπολη (EL43200601), Νεμέα, Νέο Σούλι, Νεοχώρι, Νεοχώριο, Νιγρίτα, Νίκαια, Οιχαλία, Ορχομενός, Παιανία, Παλαιά Φώκαια, Παλαμάς, Παλλήνη, Παναιτώλιο, Παραλία Αυλίδας, Παραμυθιά, Πατητήρι, Πέλλα, Πλάκα Δήλεσι, Πολίχνιτος, Πολύγυρος, Πόρος‑Γαλατάς, Ποτός, Ροδολίβος, Ροδόπολη, Σάππες, Σαρωνίδα, Σελήνια, Σιάτιστα, Σιδηρόκαστρο, Σοχός, Σπάτα, Σπέτσες, Σταμάτα, Σταυρός, Σύβοτα, Συκούριο, Σύμη, Τήνος, Τυχερό, Ύδρα, Φανάρι, Χαλκηδόνα, Χαλκούτσι και Ψαχνά

Παράκτιοι οικισμοί που δεν τηρούν τις προβλέψεις πριν από την απόρριψη λυμάτων στη θάλασσα

Επίσης αναφέρονται και 13 παράκτιοι οικισμοί όπου δεν τηρούνταν οι προβλεπόμενες απαιτήσεις πριν από την απόρριψη λυμάτων στη θάλασσα. Ειδικότερα στους οικισμούς: Άγιοι Θεόδωροι, Άγιος Νικόλαος (EL24201702), Αρχάγγελος, Αστακός, Άστρος, Βασιλικό, Γαλαξίδι, Διακοπτό, Κάρυστος, Λόγγος, Νέα Αγχίαλος, Σάμος και Σελιανίτικα (Ελλάδα).

Επόμενο κρίσιμο ορόσημο αποτελεί η ενσωμάτωση της αναθεωρημένης οδηγίας στο εθνικό δίκαιο. Το σχετικό θεσμικό πλαίσιο προετοιμάζεται ήδη από το ΥΠΕΝ και αναμένεται να είναι έτοιμο στις αρχές του 2027, περιλαμβάνοντας τις παρεμβάσεις που απαιτούνται για την κάλυψη των νέων ευρωπαϊκών υποχρεώσεων. Η νέα οδηγία ανεβάζει σημαντικά τον πήχη σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς, καθώς πέρα από την επέκταση των υποχρεώσεων σε μικρότερους οικισμούς, εισάγει νέες απαιτήσεις για την επαναχρησιμοποίηση των επεξεργασμένων υδάτων, δημιουργώντας νέες ανάγκες χρηματοδότησης και σχεδιασμού έργων στις περιβαλλοντικές υποδομές της χώρας.